Zielone Podkarpacie

Kolejne spotkanie inicjatywy koła podkarpackiego

2011-04-20T22:10:00.000+02:00

Spotkanie Sympatyczek/Sympatyków Zieloni 2004

Termin: 29-04-2011 (Piątek)

Godzina: 19:00

Gdzie: Klub Sztuki Andromeda

Miejsce: Rzeszów ul. Rynek 18

Zapraszam wszystkie osoby, które chcą zazielenić Rzeszów. Do zobaczenia w piątek.

Grzegorz Tereszkiewicz

Zieloni w Rzeszowie - przyjdź!

2011-04-07T17:47:00.002+02:00

Spotkanie Sympatyczek i Sympatyków partii Zieloni 2004

Termin: 08-04-2011 (Piątek)

Godzina: 19:30

Gdzie: Klub Sztuki Andromeda

Miejsce: Rzeszów ul. Rynek 18

Zapraszam wszystkie osoby, które chcą zazielenić Rzeszów. Do zobaczenia już w piątek!

Grzegorz Tereszkiewicz

Ryszard Sęk do Rady Miasta Stalowa Wola

2010-11-11T17:47:00.000+01:00

Wybory w Stalowej Woli to walka na plakaty, mnie jednak zależy aby cos zrobić dla naszej społeczności swoja kampanie prowadzę głownie w Internecie ponieważ mam ograniczone środki. Moja kampania ma na celu zwrócić uwagę na oderwanie władzy od potrzeb społeczeństwa. Chciałbym, aby radni zaczęli wreszcie pracować w zgodzie z tym, czego oczekują ich wyborcy i cała społeczność. Aby polityka przestała być zamknięta na faktyczne potrzeby ludzi.

Witam wszystkich, nazywam się Ryszard Sęk i startuje w Stalowej Woli w okręgu nr 3, lista numer 1, pozycja 5.

Moje najważniejsze plany w roli radnego:

Stały monitoring zanieczyszczeń powietrza przy ulicy Grabskiego z podawaniem wyników w Internecie. Ewidencja Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Rzeszowie obejmowała, na dzień 01.10.2010 r. 205 podmiotów, zlokalizowanych na terenie powiatu stalowowolskiego. Podmioty te są sklasyfikowane w zależności od stopnia oddziaływania na środowisko. 7 podmiotów z ewidencji należy do kategorii I (ryzyko najwyższe), 29 – do kategorii II (ryzyko wysokie), 10 – do kategorii III (ryzyko średnie), pozostałe zakłady zostały zaklasyfikowane do kategorii IV i V .Nie potrafię zrozumieć działania powiatu oraz miasta w tych kwestiach, brak prób pozyskania środków z funduszy Unijnych na ten cel. ( fundusze te zostaną znacznie okrojone w przyszłości) brak pomiarów przeprowadzonych przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie, kary w zakładach w SSE nakładane są na podstawie ich własnych pomiarów.

Powiadamianie mieszkańców o inwestycjach, wycinkach, budowach przemysłowych realizowanych w strefie oddziaływania tych inwestycji Wiąże się z forma powiadamiania mieszkańców o planowanych inwestycjach na terenie miasta. Forma zgodna z procedurami na stronie urzędu miasta oraz na tablicy ogłoszeń w urzędzie powoduje iż mieszkańcy o budowie np: zakładu utylizacji opon dowiadują się w momencie jego budowy!!! Jeśli zostanę wybrany zamierzam prowadzić działania na rzecz udziału społeczeństwa w procesach decyzyjnych dotyczących ich sąsiedztwa.

Uskutecznienie współpracy władzy z organizacjami pozarządowymi oraz proste zasady wspierania organizacji pozarządowych. W naszym mieście jest zarejestrowanych ponad 100 organizacji pozarządowych, niestety większość z nich nie prowadzi aktywnie swej działalności z braku wsparcia społeczeństwa oraz samorządu. Chciałbym wspierać organizacje pozarządowe oraz być ich głosem w samorządzie.

Brak udziału społeczeństwa w konsultacjach społecznych wiąże się z forma powiadamiania mieszkańców o planowanych inwestycjach na terenie miasta. Forma zgodna z procedurami na stronie urzędu miasta oraz na tablicy ogłoszeń w urzędzie powoduje iż mieszkańcy o budowie np: zakładu utylizacji opon dowiadują się w momencie jego budowy!!!

Wizja utworzenia centrum Usługowo Handlowego - poważnym problemem Stalowej Woli jest brak centrum w którym toczyło by się życie. Centrum miało powstać wzdłuż ulicy Floriańskiej, niestety powstają tam budynki których działalność nie ma nic wspólnego z żywym centrum miasta!! Władze samorządowe nie potrafią uchwalić sensownego planu zagospodarowania dla naszego miasta.

Wspieranie nowoczesnych firm które chcą działać na terenie Stalowej Woli politycy naszego miasta wmówili nam ze nowoczesne zakłady to tylko przetwórstwo w SSE, widać iż ich podejście jest dość ograniczone.

A oto inne istotne problemy którymi chciałbym sie zająć:

- zwiększenie bezpieczeństwa na ulicach miasta

- popierania inicjatyw społecznych np.: wsparcie grupy młodzieży pragnącej stworzyć prawdziwy Skatepark

- ochrona lasów „ochronnych” wokół SSE i HSW

- realne wspierania sportu

- uporządkowanie działania sygnalizacji świetlnej

- zmniejszenie krawężników na trasach rowerowych

- wspieranie idei powstania Radia Stalowowolskiego

***

Brak monitoringu powietrza na terenie powiatu Stalowowolskiego który w Ewidencji Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Rzeszowie obejmował, na dzień 01.10.2010 r., 205 podmiotów, zlokalizowanych na terenie powiatu.

Podmioty te są sklasyfikowane w zależności od stopnia oddziaływania na środowisko. 7 podmiotów z ewidencji należy do kategorii I (ryzyko najwyższe), 29 – do kategorii II (ryzyko wysokie), 10 – do kategorii III (ryzyko średnie), pozostałe zakłady zostały zaklasyfikowane do kategorii IV i V (ryzyko niskie i pozostałe instalacje).

Nie potrafię zrozumieć działania powiatu oraz miasta w tych kwestiach, ilość zakładów w naszym powiecie jest na tyle duża iż powinna uświadomić naszym radnym potrzebę powstania stacji monitoringu powietrza na terenie naszego powiatu. Niezrozumiały wiec jest brak prób pozyskania środków z funduszy Unijnych na ten cel. ( fundusze te zostaną znacznie okrojone w przyszłości) brak pomiarów przeprowadzonych przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie, kary nakładane na zakłady w SSE nakładane są na podstawie ich własnych pomiarów. (dane te uzyskałem na komisji powiatu w dniu 27 Października 2010r.)

Powstał Instytut Podkarpacki

2010-08-30T22:04:00.004+02:00

Z inicjatywy Roberta Biedronia, wieloletniego działacza społecznego, współtwórcę Kampanii Przeciw Homofobii, powstaje Instytut Podkarpacki. Jego rzeszowskim przedstawicielem jest Michał Golemo - założyciel i koordynator lokalnego klubu Krytyki Politycznej. W statucie IP czytamy, czym ma się zajmować.

Cele Fundacji to w szczególności:

a) Wspieranie wszechstronnego rozwoju społeczeństwa, a zwłaszcza działalności społecznej, informacyjnej, kulturalnej, naukowej i oświatowej na rzecz rozwoju demokracji na terenie Podkarpacia;
b) Aktywizacja obywateli w sprawach publicznych;
c) Promocja praw człowieka oraz przeciwdziałanie dyskryminacji, w tym promocja równego traktowania kobiet i mężczyzn;
d) Pomoc społeczna, w tym pomoc rodzinom i osobom w trudnej sytuacji życiowej oraz wyrównywanie szans tych rodzin i osób;
e) Działalność charytatywna;
f) Ochrona i promocja zdrowia, w tym zapobieganie uzależnieniom oraz HIV/AIDS;
g) Działania na rzecz osób niepełnosprawnych;
h) Upowszechnianie kultury fizycznej i sportu;
i) Porządek i bezpieczeństwo publiczne oraz przeciwdziałanie patologiom społecznym;
j) Działania na rzecz integracji europejskiej oraz rozwijanie kontaktów i współpracy między społeczeństwami;
k) Edukacja europejska;
l) Działanie na rzecz rozwoju społeczności lokalnych;
ł) Poprawa dostępu do zatrudnienia;
m) Działalność wspomagająca rozwój gospodarczy, w tym rozwój przedsiębiorczości;
n) Ekologia i ochrona zwierząt oraz ochrona dziedzictwa przyrodniczego;
o) Upowszechnianie i ochrona praw konsumentów;
p) Promocja i organizacja wolontariatu.
Fundacja realizuje swoje cele poprzez:
a) Działalność edukacyjną;
b) Kształcenie ustawiczne i pozostałe formy kształcenia gdzie indziej niesklasyfikowane;
c) Realizację zadań zlecanych przez organy oraz jednostki administracji publicznej;
d) Odpłatną i nieodpłatną działalność pożytku publicznego;
e) Promocję zatrudnienia i aktywizacji zawodowej osób pozostającej bez pracy i zagrożonych zwolnieniem z pracy, a także działania na rzecz osób zagrożonych wykluczeniem społecznym i wykluczonych społecznie;
f) Działania na rzecz zwiększenia zatrudnienia, a przy tym zmniejszenia bezrobocia, w tym współpraca z publicznymi oraz prywatnymi służbami, podmiotami zatrudnienia;
g) Działalność wspomagająca rozwój wspólnot i społeczności lokalnych;
h) Kultura, sztuka, ochrona dóbr kultury i tradycji;
i) Krajoznawstwo oraz wypoczynek dzieci i młodzieży;
j) Upowszechnienie i ochronę wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich, a także działania wspomagające rozwój demokracji;
k) Działalność wspomagająca technicznie, szkolnictwo, informacje lub finansowo organizacje pozarządowe;
l) Prowadzenie doradztwa dla odbiorców działań Fundacji;
ł) Przygotowywanie i prowadzenie szkoleń, warsztatów, seminariów oraz innych form kształcenia;
n) Tworzenie lokalnej infrastruktury dla działań obywatelskich;
o) Promowanie dialogu obywatelskiego jako formy partycypacji obywatelskiej;
p) Zapobieganie powstania ryzyka wykluczenia społecznego poprzez wzmacnianie roli i funkcji rodziny i wspólnoty lokalnej;
r) Wydawnictwa;
s) Badania i analiza rynku;
t) Rzecznictwo interesów mieszkańców Podkarpacia;
w) Współpraca z innymi organizacjami krajowymi i zagranicznymi.

Fundacja poszukuje wolontariuszek i wolontariuszy, a także organizacji społeczeństwa obywatelskiego i grup ludzi, chcących realizować zaprezentowane powyżej cele. O Instytucie można przeczytać więcej na jego stronie internetowej, a także na profilu na Facebooku.

Ogłoszenie: Godne życie

2010-08-23T22:01:00.003+02:00

Stowarzyszenie na Rzecz Kobiet „Victoria” chce pomóc kobietom, które doświadczały lub doświadczają przemocy. Dla tych kobiet realizujemy projekt „Godne życie”. Naszymi działaniami chcemy wypełnić lukę pomiędzy wychodzeniem z przemocy i rynkiem pracy. Dlatego do projektu zapraszamy również bezrobotne kobiety, które uporały się z przemocą, a nie mogą znaleźć zatrudnienia. Chcemy naszymi działaniami dać możliwość kobietom powrotu do GODNEGO ŻYCIA.

Oferujemy:
# wszechstronną pomoc prawną i psychologiczną,
# zdobycie nowych umiejętności zawodowych (szkolenia specjalistyczne wg potrzeb)
# odbycie 6 miesięcznych płatnych staży
# pośrednictwo pracy.

Wszystkie zajęcia (terminy, godziny, miejsca szkolenia) będą dobierane do potrzeb Uczestniczek.

Udział w projekcie jest bezpłatny. Zapraszamy!

Rekrutacja trwa od 01.08.2010-30.09.2010

Jeżeli jesteś:
# Kobietą, która doświadcza i doświadczała przemocy.
# Kobietą bezrobotną lub nieaktywną zawodowo
# Mieszkasz na terenie woj. Podkarpackiego

To projekt dla Ciebie!

Zapraszamy do naszego biura przy ul. Jagiellońskiej 4, I p ( róg z ul. 3-go Maja) w Rzeszowie, w godz. 11.00-15.00. Wszelkie informacje udzielane będą pod numerem tel/fax 17/853 42 47, tel.kom. 668 987 828

Jeżeli znasz Kobietę, której projekt ten może pomóc, powiedz jej, być może dzięki udziałowi w nim rozpocznie GODNE ŻYCIE.

www.godnezycie.org.pl

Na jakim świecie ja żyję? Kobiety, ubóstwo i kryzys finansowy w Krośnie (fragment)

2010-08-20T21:52:00.005+02:00

Krosno cieszy się opinią miasta sukcesu. Zagraniczne inwestycje, do niedawna niskie bezrobocie (4.1 proc. w 2005 roku) i rozwój miejskiej infrastruktury uzasadniały nazywanie Krosna gospodarczym tygrysem Polski południowo-wschodniej. W ubiegłym roku o mieście zaczęło być głośno w związku kryzysem finansowym. Flagowy biznes miasta i jeden z przykładów sukcesu prywatyzacji, Krośnieńskie Huty Szkła SA bankrutował. Media przypisywały jego upadłość spekulacjom na opcjach walutowych, ryzykownym zabezpieczeniem kredytów majątkiem huty, zmianom cen na światowych rynkach, oraz zarządzaniu zakładem z nastawieniem na maksymalizację bieżących zysków kosztem inwestycji i funduszu płac. Latem 2008 Huta po raz kolejny zaczęła zwalniać pracowników. - Zaraz po urodzeniu dziecka wróciłam do pracy, bo mąż powiedział, że z hutą źle się dzieje, bałam się, żeby mnie nie zwolnili - mówi pani Jadwiga. Zwolnienia objęły kilka innych dużych zakładów, w tym DELPHI (niegdyś POLMO), gdzie na stanowiskach przy montażu zatrudniane były k biety. Tam, gdzie nie zwalniano, czas pracy został ograniczony, a w związku z tym zmniejszyły się dochody w gospodarstwach domowych pracowników. Tylko w ciągu jednego roku, od lipca 2008 do lipca 2009 rejestrowane bezrobocie wzrosło z 6500 do 8191 osób. W lipcu tego roku Powiatowy Urząd Pracy miał tylko 90 ofert pracy, w tym większości pracy subsydiowanej (refundowane staże pracy). Od lat, i w dobrych i w złych czasach utrzymuje się przewaga bezrobocia wśród kobiet. W relacjach o bankructwie Huty media pisały o zwalnianych kobietach i mężczyznach, którzy niełatwo znajdą nową pracę, w tym szczególnie kobiety w średnim wieku.

Wybierając Krosno jako miejsce badań, kierowałam się potrzebą uwidocznienia sytuacji gospodarstw domowych, które nagle pozbawione są podstaw do życia wskutek kryzysu finansowego. Media i politycy patrzą na kryzys finansowy z perspektywy państwa czy firm. Perspektywa gospodarstw domowych, które tracą środki do życia i kobiet, na których spoczywa tradycyjny obowiązek opieki jest pomijana. W czasie badań w Krośnie okazało się jednak, że ubóstwo nie jest niczym nowym i jest upowszechnione, choć jego skala jest trudna do określenia, bo miasto nie ma takich danych. Badania z 2001 dla województwa podkarpackiego pokazały iż 5.6 proc. ludności korzysta z pomocy społecznej (ale to tylko część osób żyjących w skrajnym niedostatku). Wśród tzw. świadczeniobiorców 65 proc. stanowią kobiety, a w grupie wiekowej 30 – 39 lat aż 80 proc. Z kolei dane z 2008 pokazują, iż w krośnieńskim powiecie ziemskim, 6.6 proc. gospodarstw domowych żyje poniżej minimum egzystencji, z luką dochodową 21 proc. (czyli tyle brakuje im dochodów, by żyć na poziomie biologicznego minimum), a 17.4 proc na poziomie ubóstwa subiektywnego. Największy zasięg skrajnego ubóstwa jest w gospodarstwach domowych, gdzie co najmniej jedna osoba jest bezrobotna, a przede wszystkim w tych, które utrzymują się z pomocy społecznej. Pomoc społeczna pomimo, iż jest prawem obywatelskim, zapisanym w Konstytucji z 1997 i w ustawie o pomocy społecznej z 2006, nie zabezpiecza rodzin żyjących w skrajnym niedostatku.

(...)

Pomoc społeczna. Obywatelki czy klientki?

Jak wskazują statystyki województwa podkarpackiego, od lat kobiety stanowią przeważającą większość w grupie otrzymujących różne formy pomocy społecznej. Także wśród osób pracujących i korzystających z pomocy społecznej (pracujących biednych) jest przewaga kobiet.

W Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie pytam, na jaką pomoc może liczyć samotna matka, z trójką dzieci, bez dochodów. – Jak to bez dochodów? Ona dostaje zasiłki na dzieci... Pracowniczka opieki nie chce kontynuować tego wątku rozmowy, bo kwoty jakimi może wesprzeć swoich podopiecznych są kilkuzłotowe.

- Na co może liczyć samotna matka? Poszłam do opieki, jak Mareczek był jeszcze mały, policzyli wszystko, dostałam 60 zł. (Katarzyna). Według danych z 2001, przeciętna wysokość pomocy społecznej w województwie podkarpackim wynosiła 25 zł.

Małżeństwa mają niewiele lepiej. – Po zwolnieniu przez 6 miesięcy dostawaliśmy z mężem po 550 zł brutto (zasiłek dla bezrobotnych). Pomoc nam się nie należała, bo przekroczyliśmy pułap o 5 zł. (Jadwiga).

Pani Helena, lat 54, nie ma żadnych środków do życia. Przez kilka lat gwałcona i bita przez męża (miała złamaną rękę i żebra) znalazła się w paradoksalnie dobrej sytuacji, że mąż groził jej śmiercią w obecności policjantów. Nie musiała udowadniać, że jest ofiarą przemocy. Po zwolnieniu męża z aresztu bała się z nim mieszkać. Na ławce spotkała starszą panią, która jej zaoferowała możliwość nocowania w zamian za sprzątanie i robienie zakupów. Z opieki społecznej dostaje kartki na produkty i na darmowe obiady.

– Przydałoby się parę zł, na lekarstwa, na pastę do zębów... Ale pani Helena żadnego, choćby kilkuzłotowego zasiłku dostać nie może, bo z punktu widzenia prawa jest na utrzymaniu męża.

- Pijakom dają, a dla ludzi potrzebujących nie ma, mówi pani Krystyna. – Znam takich co pracują na czarno, idą opieki i dostają, a taki co mu trochę przekroczy dostanie mniej albo wcale, twierdzi mąż pani Urszuli.

- Pani z ZUS powiedziała, ze jak złożę papiery to będzie renta dla syna, ale to wszystko trwało, a my nie mieliśmy z czego żyć, bo renty ojca już nie było, co przelali na konto w grudniu, zwróciłam. Bartek miał w szkole obiady, poszedł w styczniu do szkoły, pani mówi tobie się nie należą. Dzwonią do opieki, pani odpowiada, że przecież dostanie rentę po ojcu. Czy ona myślała, że to tak od razu się dostaje?

Na stronie internetowej MOPR Krosno czytam, że celem ośrodka jest:

· zabezpieczenie podstawowych warunków do zaspokojenia potrzeb bytowych i zdrowotnych dla grup i osób, które nie mogą zaspokoić swoich potrzeb we własnym zakresie;
· zmniejszenie skutków niedostatku wynikającego ze stanu zdrowia, wieku, sytuacji rodzinnej, bezrobocia itd., poprzez przyznawanie i wypłacanie świadczeń, przewidzianych ustawą o pomocy społecznej;

Ustawa o opiece społecznej z 2006 z jednej strony daje uprawnienie, ale nie zobowiązuje państwa do finansowania pomocy na takim poziomie, aby zabezpieczyć wszystkie kwalifikujące się zgodnie z ustawą osoby. O tym czy prawo będzie efektywnie wdrażane decyduje podział środków w budżecie państwa czy gminy. Z drugiej strony ustawa w znacznym stopniu uniemożliwia pomaganie ludziom w trudnych sytuacjach. Jest nastawiona na to, żeby naciskać na ludzi, żeby sami się sobą zajęli. Nie wszyscy są w stanie to zrobić. Koszty ubóstwa przenoszone są przez państwo do gospodarstw domowych, co wymaga od kobiet większego wkładu czasu i pracy, aby podtrzymać życie ich rodzin. Odbywa się to kosztem podtrzymania ich własnego życia, które nie ma wartości dla państwa, kiedy (niedostateczna) pomoc kierowana jest na dzieci. Nazwa ośrodek pomocy rodzinie reprezentuje fikcję a nie rzeczywistość. Liczba osób, którym można udzielić pomocy jest ograniczona przez środki finansowe. Na 21 pracowników opieki społecznej przypada w Krośnie 2000 tzw. klientów. Pole do działania pracowników opieki społecznej jest ograniczane przez środki finansowe, przepisy i administracyjne procedury. Autorzy „Strategii rozwiązywanie problemów społecznych w Krośnie na lata 2006 – 2010” zwracają uwagę na: „brak systemowych rozwiązań problemów społecznych, niewystarczające środki finansowe na realizację specjalnych programów pomocowych, oraz zbyt silny wpływ czynników ekonomicznych, rynkowych na politykę społeczną”. W tej sytuacji pomoc społeczna jest biurokratyzowana i sprowadza się do reglamentacji (niewystarczających) środków finansowych i pomocy rzeczowej.

W Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej wszyscy biedni mają teczki. Kontrola i nadzór nad biednymi jest scentralizowana. W PCK, przy rozdawaniu produktów żywnościowych z Unii, w jadłodajni Tow. Św. Brata Alberta trzeba mieć skierowanie i kartki z opieki społecznej, oraz okazać dowód osobisty, aby otrzymać obiad. Jak tłumaczy kierowniczka, za biednych spoza miasta Krosno, koszt obiadów zwracają ich właściwe gminy. Takie procedury przeobrażają kościelną instytucję w firmę – za kogo będzie zapłacone, temu się należy. Kobiety z niskodochodowych gospodarstw domowych nie są traktowane jak obywatelki, które mają uprawnienia (zagwarantowane w Konstytucji i w ustawie o pomocy społecznej), stają się ubezwłasnowolnionymi klientkami, bo nie płacą za towar/usługę, które dostają. O ich życiu decyduje ten, kto płaci i dzieli środki w budżecie.

(...)

Powyższy tekst jest fragmentem analizy Ewy Charkiewicz, poświęconej ubóstwie w Krośnie z perspektywy kobiecej. W skrócie pominięto przypisy. Pełna jej wersja dostępna jest na stronach internetowych Think Tanku Feministycznego.

Ukraiński wywiad-rzeka

2009-12-27T14:19:00.002+01:00

Wyjazd w rodzinne strony w naturalny sposób wiąże się ze spędzeniem wielu godzin w pociągu. Okres świąteczny oznacza ich spore spóźnienia (do Przemyśla przyjechałem godzinę później w stosunku do rozkładu, więc zapewnienia PKP o tym, że dzięki zmianom na kolei będę całe 20 minut wcześniej okazały się nazbyt optymistyczne), a także niesamowity tłok - dość powiedzieć, że do Lublina stałem, bo miejsca siedzące w pociągu jadącym ze Szczecina były w Warszawie zupełną abstrakcją. W takich warunkach można przeczytać olbrzymie ilości tekstu, a jeśli jest to tekst tak dobry w lekturze, jak wywiad-rzeka Izy Chruślińskiej z Jarosławem Hrycakiem, lwowskim historykiem, wydanym w serii przewodnikowej Krytyki Politycznej, to nawet nie zauważa się upływu przerzucanych kartek.

Ukraina w polskim dyskursie ogólnokrajowym istnieje jako kraina przygód polskiej szlachty z "Ogniem i Mieczem", miejsce masakry wołyńskiej i pomarańczowej rewolucji. Na poziomie lokalnym - podkarpackim - myśli się w kategoriach praktycznych (zamierającego z powodu restrykcji granicznych handlu), lub też z nacjonalistycznym podtekstem wyliczania wzajemnych krzywd zamiast integracji i dbałości o resztki wielokulturowości. Dla osób młodszych Ukraina nie jest tu wielkim tematem, bowiem większą troską jest wyjazd na studia do Lublina, Krakowa czy Warszawy i spoglądanie na Zachód niż zastanawianie się na przeszłością swoją lub innego państwa. Także i ja po dziś dzień pozostaję sceptyczny wobec rzewnego spoglądania na Lwów i mówienia Ukraińcom, jaka jest ich racja stanu, w naszym podejściu zdumiewająco zbieżna z polską.

W takim kontekście tym bardziej zaskoczyło mnie, jak łatwo można zainteresować kwestiami tysiącletniej historii Ukrainy, mającej wpływ na jej teraźniejszość i perspektywy na przyszłość. Analizy Hrycaka nie nużą, nie ze wszystkimi zaraz trzeba się zgadzać, ale poznać je zdecydowanie warto. Mieszkanki i mieszkańców Przemyśla powinien zainteresować np. fakt, że pierwsza fala ukraińskiego odrodzenia narodowego w XIX wieku rozpoczęła się właśnie nad Sanem, w rozkwitającym po zastoju I Rzeczpospolitej kościele grekokatolickim. Przekonująco tłumaczy, dlaczego dla Ukraińców tak ważny był Lwów - wschodnia część Galicji była oazą wolności w porównaniu do Rosji, gdzie represjonowano rozwój języka ukraińskiego, a do tego zaznała ona zachodniego typu modernizacji (rzecz jasna Lwów dużo bardziej niż uboga prowincja), a okcydentalizacja zdaniem Hrycaka była najważniejszym elementem umożliwiającym wyodrębnienie się nie posiadającego swojego państwa narodu.

Historyk opowiada też sporo o samym ruchu narodowym. Aż do upadku pierwszego projektu niepodległościowego z lat 1917-1920 dominował w nim wyraźny rys lewicowy, łączący aspiracje niepodległościowe z hasłami sprawiedliwości społecznej. Sam ukraiński został oparty na mowie ludowej z centralnej części kraju, do której dołączono korpus wyrazów abstrakcyjnych stosowanych w Galicji. Walka o niezależność symbolizowana jest nie tyle przez Symona Petlurę, którego wojska dopuszczały się pogromów ludności żydowskiej (ale, jak zauważa Hrycak, już nie jednostki pochodzące z Galicji), lecz Nestora Machno - lokalnego anarchistę, walczącego o niezależność komun rolnych zarówno z białymi, jak i czerwonymi podczas rewolucji 1917 roku. Ludowy sznyt narodowy przewija się przez całą opowieść, jako że Ukraina nie tworzyła swojej kultury i świadomości na bazie społeczności szlacheckiej, jak to miało miejsce w Polsce.

Czemu zatem historia walki dwóch nacjonalizmów - polskiego i ukraińskiego - skończyć się musiała tak wielką tragedią, jak rzeź Polek i Polaków na Wołyniu? Hrycak zauważa, że poza kwestiami ideowymi na Wołyniu mieliśmy do czynienia z dużo bardziej "przyziemnym problemem" - głodem areału rolnego. Rozwój medycyny zwiększył poziom przyrostu naturalnego, który w zaborze rosyjskim nie był aż tak rozładowywany emigracją jak w austriackim. Brak tradycji samoorganizacyjnych, możliwości budowy społeczeństwa obywatelskiego, a także międzywojenna polska presja kolonizacyjna, ograniczająca i tak wątły dostęp do zasobów naturalnych - to wszystko stworzyło warunki do wybuchu społecznego, który nastąpił podczas II Wojny Światowej. Wybuchu, którego skala była tak wielka, że profesor uznaje za cud dobrą jakość stosunków polsko-ukraińskich po 1989 rokiem.

Nie będę zdradzał wszystkich niuansów książki. Dużo miejsca zajmuje w niej kwestia zniknięcia ze zbiorowej świadomości Żydów, tworzących przed wojną jedno z największych skupisk ludnościowych tej nacji na świecie. Hrycak analizuje rodzimy antysemityzm, który w przeciwieństwie do polskiego zatrzymać się miał na poziomie impulsywnej judeofobii, nie zaś idei antysemickiej. Ważnym tematem jest też dialog ukraińsko-rosyjski, proces wychodzenia z roli "małorusów", do dziś przeprowadzony dużo słabiej niż rozdział ukraińsko-polski. Lektura to wyborna, więc zapraszam do niej.

Tekst opublikowany na blogu Zielona Warszawa

Zielone ziarno zasiane!

2009-06-12T13:37:00.002+02:00

Marzena Wilk - 7. miejsce na liście CentroLewicy - 288 głosów i 5. wynik na liście
Bartłomiej Kozek - 10. miejsce - 159 głosów i 9. wynik

Dziękujemy za każdy głos!

Dlaczego Zieloni?

2009-06-04T21:05:00.003+02:00

7 czerwca głosowanie na Zielone kandydatki i kandydatów na liście numer 7: PdP - CentroLewica będzie dobrą inwestycją w przyszłość - tego możecie być pewni. Nie bójcie się straconego głosu - w demokracji jedynym głosem straconym jest głos, który nie został oddany. W wyborach do Parlamentu Europejskiego, przy przewidywanej niskiej frekwencji, możliwe są prawdziwe niespodzianki. Każdy oddany na nas głos zmniejsza szansę na to, że w Brukseli widzieć będziemy zapatrzone w przeszłość twarze polityków Libertasu. Każdy oddany na nas głos osłabia siłę resentymentu historycznego Prawa i Sprawiedliwości. Każdy oddany na nas głos ogranicza siłę rażenia konserwatywnej obyczajowo i gospodarczo neoliberalnej Platformy Obywatelskiej, która będzie pchała Europejską Partię Ludową z dala od polityki europejskiej solidarności w kierunku traktowania Unii Europejskiej niczym bankomatu. Głos oddany na Zielonych - jak nigdy - będzie głosem oddanym na rzecz lepszej przyszłości.

Niemal w całej Europie siła głosu oddanego na Zielonych wzrasta. Powiększa się ilość krajów, w których możemy liczyć na dwucyfrowy wynik. Pojawia się szansa na eurodeputowane i eurodeputowanych z nowych państw, które jeszcze nie miały swej zielonej reprezentacji. Głos na Zielonych to głos na progresywizm społeczny, na rzecz pokoju, tolerancji i równości. W Polsce, mając na swym pokładzie Magdalenę Środę - niezłomną bojowniczkę o świeckość państwa możecie być pewni, że laickość jest dla nas wartością, której nie chowamy pod dywan. Dariusz Szwed, lider pomorskiej listy CentroLewicy i przewodniczący naszej partii to z kolei gwarancja, że dbałość o środowisko naturalne w niczym nie kłóci się z myśleniem o modernizacji naszego kraju i o europejskiej solidarności. Nasi kandydaci i kandydatki mogą śmiało powiedzieć o sobie, że są Europejkami i Europejczykami.

W Parlamencie Europejskim wykuwany jest rosnący procent prawa, którym się posługujemy. W takiej sytuacji oddanie swojego głosu innym wzmacnia te formacje, którym zależy na obywatelskiej bierności i na polityce umierania - za kraj, za Niceę, za Boga w preambule projektu eurokonstytucji. Nie dajmy sobie wmówić, że plemienny nacjonalizm jest jedyną metodą uprawiania polityki w Brukseli i Strasburgu. Grupa Zielonych w Parlamencie Europejskim odrzuca ten sposób myślenia - jest najbardziej spójną programowo grupą w Parlamencie Europejskim, pracującą na rzecz wspólnego dobra pół miliarda ludzi. Dzięki spójności swoich przekonań są w stanie nierzadko doprowadzić do przegłosowania w Europarlamencie swoich postulatów. Większe formacje, takie jak na przykład chadecy, są rozdarte między narodowe egoizmy i coraz częściej bardziej łączy je chęć wspólnego obsadzenia stołków niż wspólnota idei.

Zielone idee służą także i nam - to Zieloni walczyli i nieustannie walczą o udostępnienie nam rynków pracy w krajach "starej piętnastki". To Zieloni protestują przeciwko nierównemu traktowaniu pomocy publicznej przez instytucje europejskie w zależności od tego, które państwo ratuje swój przemysł. Niemieccy Zieloni nie mieli problemu z tym, by na arenie Parlamentu Europejskiego bronić polskich stoczni. Belgijscy Zieloni dali wysokie, czwarte miejsce na swej liście wyborczej Polakowi - Bartoszowi Lechowi. W tym samym czasie, nad Wisłą, rodzime partie polityczne epatują hasłami wyborczymi w stylu "Więcej dla Polski". Swoje własne kompleksy chcą leczyć w Parlamencie Europejskim. Wspólnymi siłami pokażmy, co naprawdę znaczą europejskie wartości!

W nadchodzącej kadencji PE decydował będzie o nowej perspektywie budżetowej. To świetny czas, by w końcu Europa wprowadziła Zielony Nowy Ład z prawdziwego zdarzenia. Potrzebujemy powołania ERENE - Europejskiej Agencji Energetyki Odnawialnej, która wprowadzi kontynent w epokę niezależności od importowanych, nieodnawialnych źródeł energii. Potrzeba inwestycji w efektywność energetyczną, w rozwój energetyki solarnej, wiatrowej, geotermalnej. Potrzeba więcej pieniędzy na nową, bardziej przyjazną środowisku mobilność, taką jak kolej, systemy rowerowe, wysokiej jakości chodniki. Potrzeba ochrony standardów socjalnych, postulowanej przez Zielonych Dyrektywy o Usługach Publicznych, gwarantującej ich wysoką jakość, jak również to, że zysk nie będzie w ich przypadku wartością ważniejszą niż nasze wspólne dobro. Potrzeba także działań antydysryminacyjnych, w szczególności na rzecz równego statusu kobiet i mężczyzn, nowej Dyrektywy o czasie pracy, która zapewni nam wszystkim prawo do równowagi między pracą a czasem wolnym.

Powiedzcie szczerze - kto w Polsce mówi o tego typu kwestiach? Czy przejawami tej wielkiej "troski o kraj" są kolejne wybryki posła Palikota, czy może nacjonalistyczne podszepty prawicowych formacji - zresztą po obydwu stronach Odry? Czy taki styl uprawiania polityki Wam odpowiada? Nam niekoniecznie - dlatego działamy, by go zmienić. 7 czerwca zdecyduje się kierunek, w którym w ciągu najbliższych lat podążać będzie Europa. Mamy wyjątkową okazję, by osłabić konserwatystów zanim oni osłabią nasze wolności obywatelskie, prawa społeczne i standardy ekologiczne. Nie pozwólmy im na to - Europa to nasz wspólny dom!

Bartłomiej Kozek
Sekretarz generalny Zielonych 2004
kandydat PdP CentroLewica - Lista nr 7, miejsce nr 10

Zielona Europa równych szans!

2009-06-02T22:26:00.001+02:00

ABC równości w UE

Równość kobiet i mężczyzn jest jedną z podstawowych zasad Unii Europejskiej. Mówi się o niej w traktatach założycielskich i stanowi ona jeden z głównych celów i zadań Wspólnoty. Zasada równego wynagrodzenia za pracę o równej wartości znalazła się już w Traktacie Rzymskim z 1957 roku (artykuł 119). W 1997 roku Traktat Amsterdamski wprowadził równość kobiet i mężczyzn jako jeden z celów UE. Artykuł 13 traktatu umożliwia instytucjom UE, państwom członkowskim i obywatelom podjęcie środków niezbędnych w celu zwalczania wszelkiej dyskryminacji ze względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną. Ponadto równość kobiet i mężczyzn jest regulowana szeregiem dyrektyw o równym traktowaniu, które zostały przyjęte w latach siedemdziesiątych, osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych. Dwie najnowsze regulujące te kwestie to: dyrektywa 2002/73/WE z dnia 23 września 2002 roku w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy oraz dyrektywa 2004/113/WE z dnia 13 grudnia 2004 roku dotyczącej zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do towarów i usług oraz dostarczania towarów i usług.

Prawo a praktyka

Jednak pomimo postępów w prawodawstwie nadal istnieje duża rozbieżność między prawami spisanymi na papierze a stosowaniem ich w praktyce. Pomimo prawodawstwa UE w sprawie równego traktowania kobiet i mężczyzn w kontekście zatrudnienia i warunków pracy oraz pomimo prawodawstwa UE mającego na celu równe wynagradzanie za pracę o równej wartości, co jest fundamentalną zasadą zawartą w traktacie UE, wskaźnik zróżnicowania poziomu wynagrodzeń w zależności od płci w ostatnich latach znacznie się zwiększył.

Zmiany zachodzące w modelu rodziny i coraz większa liczba gospodarstw domowych, w których głową rodziny jest kobieta, mają znaczący wpływ na życie prywatne kobiet. Poza tym starzenie się społeczeństwa powoduje wzrost liczby obowiązków opiekuńczych, wykonywanych głównie przez kobiety, oraz jest w sprzeczności ze sposobami organizacji pracy kobiet i mężczyzn. Mężczyźni i kobiety powinni jednakowo dzielić się obowiązkami
w sferze publicznej i prywatnej, jeśli chodzi o życie gospodarcze, polityczne i rodzinne. Utrzymująca się w dzisiejszym społeczeństwie europejskim tendencja do feminizacji ubóstwa wskazuje, że obecne ramy ochrony społecznej i liczne unijne polityki społeczne, gospodarcze i dotyczące zatrudnienia nie są dostosowane do potrzeb kobiet.

Chociaż więc postęp ma miejsce, te z trudem zdobyte prawa są zagrożone ze względu na zmiany demograficzne, kulturowe i gospodarcze. Co więcej, obecny kryzys ekonomiczny także wywiera szczególny wpływ na sytuację kobiet. Pomimo istniejących w wielu państwach członkowskich UE praw społecznych i uprawnień w dziedzinie zatrudnienia umożliwiających kobietom łączenie życia zawodowego i rodzinnego – elastycznych warunków pracy, większych praw związanych z macierzyństwem i pracy w niepełnym wymiarze czasowym – kobiety są nadal częściej skazane na niepewne warunki zatrudnienia, co sprawia, że są szczególnie zagrożone, ponieważ takie stanowiska pracy są likwidowane jako pierwsze, gdy następuje spowolnienie gospodarki.

Kluczowe fakty i liczby

Zatrudnienie kobiet w UE zwiększyło się i obecnie jest zbliżone do celu lizbońskiego wynoszącego 60%; wzrosło z 51,1% w 1997 do 58,3% w 2007 roku. Wskaźniki krajowe wahają się jednak od 36,9% do 73,2%. W 2007 roku odsetek kobiet pracujących w niepełnym wymiarze godzin wynosił w UE-27 31,2%, natomiast w przypadku mężczyzn wynosił on 7,7%. Istnieje także ryzyko „wymuszonej” pracy kobiet w niepełnym wymiarze czasowym, spowodowane brakiem przystępnych cenowo placówek opieki nad dziećmi. Jednym ze sposobów likwidacji przeszkód dla uczestnictwa kobiet w rynku pracy jest realizacja celów barcelońskich w zakresie opieki nad dziećmi – państwa członkowskie muszą do 2010 roku wprowadzić opiekę dla 90% dzieci w wieku od lat trzech do wieku, w którym rozpoczyna się obowiązek szkolny, i dla przynajmniej 33% dzieci w wieku poniżej trzech lat.

Pomimo dyrektywy z 1975 roku w sprawie równości wynagrodzeń dla kobiet i mężczyzn średnia różnica w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn wynosi 17,5%, a w niektórych państwach członkowskich nawet 33%. Ta różnica zwiększa się wraz z wiekiem, poziomem wykształcenia oraz stażem pracy, na przykład w grupie wiekowej 50–59 lat wynosi ponad 30% w porównaniu z 7% w przypadku osób w wieku poniżej 30 lat. Kobiety przeważają liczebnie w zawodach słabo opłacanych, mało prestiżowych, gdzie miejsca pracy nie są pewne, jest też zbyt mało kobiet na stanowiskach kierowniczych i w wolnych zawodach.

Różnica w wynagrodzeniach w znacznym stopniu wpływa na ryzyko ubóstwa, zwłaszcza w przypadku samotnych rodziców, którymi w większości przypadków są kobiety (wskaźnik zagrożenia ubóstwem 32%) oraz kobiet po 65. roku życia (wskaźnik zagrożenia ubóstwem wynosi 21% i jest o 5 punktów procentowych wyższy niż w przypadku mężczyzn). Oprócz tego w wielu systemach emerytalnych w państwach członkowskich uprawnienia kobiet do emerytury są związane ze stażem pracy męża (przy czym po śmierci męża następuje zmniejszenie kwoty emerytury) lub też systemy te karzą kobiety za okres spędzony na wychowywaniu dzieci czy też zajmowaniu się członkami rodziny wymagającymi opieki.

Kobiety nadal są niedostatecznie reprezentowane we wszystkich organach decyzyjnych UE i państw członkowskich oraz podczas podejmowania decyzji w sprawach gospodarczych i społecznych. Liczba kobiet na kierowniczych stanowiskach w UE w ciągu ostatnich kilku lat przestała się zwiększać, wynosi średnio 30%, ale w wielu państwach członkowskich jest niższa. Tylko 3% dyrektorów czołowych spółek w skali UE to kobiety, a wśród członków zarządów spółek jest ich 10%.

Kobiety najczęściej są ofiarami przemocy uwarunkowanej płcią. Szeroko zakrojone badania przeprowadzone w Szwecji, Niemczech i Finlandii pokazują, że co najmniej 30–50% kobiet w wieku 16–67 lat przynajmniej raz padło ofiarą przemocy fizycznej lub na tle seksualnym. Jeśli uwzględnimy tu przemoc psychiczną, to liczba ta wzrośnie w Europie do 45–50%.

Imigrantki napotykają szczególne problemy podczas prób integracji. W Europie rośnie liczba nielegalnych imigrantek. W tej sytuacji duża liczba imigrantek w UE żyje i pracuje bez jakiejkolwiek ochrony społecznej, mając bardzo ograniczony dostęp do praw i usług oraz będąc bez szans na pracę poza nielegalnym rynkiem pracy i zajęciami uważanymi za brudne, poniżające i niebezpieczne.

Zielone postulaty

* Równe wynagrodzenie za pracę o równej wartości

Jest to podstawowa, pierwotna zasada UE. Zieloni chcą całkowitego wdrożenia dyrektywy Rady 75/117/EWG dotyczącej stosowania zasady równości wynagrodzeń dla mężczyzn i kobiet, tak aby zasada ta była należycie wdrażana we wszystkich państwach członkowskich UE. Zieloni z zadowoleniem przyjmują decyzję Komisji o uwzględnieniu rozwiązania problemu różnicy wynagrodzeń jako priorytetu w planie działań na rzecz równości płci na lata 2006–2010. Zieloni apelują o wprowadzenie sankcji wobec wszystkich państw członkowskich, które nie wdrożą tej dyrektywy prawidłowo i w całości.

* Równe traktowanie w pracy

Zieloni chcą prawidłowego i całościowego wdrożenia dyrektywy 2002/73 w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy. Zieloni chcą również, aby Komisja wszczęła postępowanie w sprawie niewywiązania się z zobowiązań w tym zakresie wobec tych państw członkowskich, które w należyty sposób nie wdrożą tej dyrektywy.

* Zwiększenie liczby kobiet na wysokich stanowiskach

Zieloni wyrażają zadowolenie z decyzji rządu Norwegii w sprawie zwiększenia liczby kobiet w zarządach spółek publicznych i prywatnych do co najmniej 40% oraz apelują do UE i państw członkowskich, aby zrobiły to samo i zapewniły równą reprezentację kobiet w instytucjach UE.

* Zwiększenie reprezentacji politycznej kobiet

Warunkiem zapewnienia kobietom rzeczywistego wpływu na podejmowane decyzje w różnych dziedzinach polityki jest zwiększenie ich reprezentacji politycznej. Jak pokazały doświadczenia państw skandynawskich, wprowadzenie parytetu pomogły znacząco zwiększyć udział kobiet w polityce. Dlatego apelujemy do państw członkowskich o wprowadzenie tego typu rozwiązań w krajowych ordynacjach wyborczych, a na szczeblu UE o nowelizację europejskiej ordynacji do Parlamentu Europejskiego i wprowadzenie zasady parytetu na listach wyborczych.

* Lepsza równowaga między pracą i życiem prywatnym

Gdy dąży się do zapewnienia równowagi między mężczyznami i kobietami, jedną z najtrudniejszych przeszkód do pokonania są tradycyjne role płciowe związane z posiadaniem dzieci i prowadzeniem domu. Prawodawstwo wspólnotowe powinno zatem zostać zmienione poprzez wprowadzenie środków sprzyjających równemu dzieleniu się obowiązkami rodzinnymi. W tym kontekście należy zająć się kwestiami organizacji pracy i struktur władzy. Zieloni postulują uwzględnienie kwestii równego dzielenia się obowiązkami rodzinnymi i domowymi przez kobiety i mężczyzn podczas prac nad dyrektywą UE w sprawie urlopu rodzicielskiego. Domagamy się wprowadzenia obowiązkowego urlopu ojcowskiego dla ojców.

* Walka z ubóstwem i wykluczeniem społecznym

Oprócz równego wynagrodzenia Zieloni domagają się wspólnego działania (na szczeblu UE i państw członkowskich), które pomoże określić konkretne cele w zakresie równości płci oraz walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym. Domagamy się opracowania strategii wspierających rodziny nietypowe i niepełne oraz konkretnych inicjatyw wspierających grupy kobiet szczególnie zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym, takie jak imigrantki/kobiety-uchodźcy oraz kobiety należące do mniejszości etnicznych.

* Zero tolerancji dla przemocy

Zieloni domagają się respektowania ze strony wszystkich instytucji europejskich w całej Europie zasady „zero tolerancji wobec wszelkich form przemocy wobec kobiet”. Chcemy, aby Komisja określiła w traktacie UE właściwe podstawy prawne zwalczania wszelkich form przemocy wobec kobiet i stworzyła ogólnounijną politykę zwalczania handlu ludźmi oraz dotyczącą pokrewnych zagadnień imigracji i azylu, zwłaszcza prawa do azylu w związku z represjami i prześladowaniem ze względu na płeć. Zieloni opowiadają się za wspólną unijną polityką i prawodawstwem dotyczącym środków zaradczych, zapobiegania, ścigania i karania sprawców.

* Kobiety, zdrowie i reprodukcja

Prawa człowieka kobiet obejmują prawo do kontrolowania spraw związanych z własną seksualnością, w tym ze zdrowiem seksualnym i reprodukcyjnym, oraz do swobodnego i odpowiedzialnego decydowania o nich, w sposób wolny od przymusu, dyskryminacji i przemocy. Zieloni chcą, aby te prawa człowieka były w pełni przestrzegane i wykonywane, z uwzględnieniem prawa wszystkich kobiet do bezpiecznej aborcji i swobodnego dostępu do wszystkich form bezpiecznej antykoncepcji, a także prawa do bezbolesnego porodu. Parom, które nie mogą, a chcą mieć dzieci, państwa członkowskie powinny tworzyć warunki do korzystania z najnowszych osiągnięć medycyny w zakresie leczenia niepłodności (w tym procedur zapłodnienia in vitro).

Co oznacza Zielona Europa? Spoty wyborcze Zielonych 2004

2009-05-26T01:35:00.005+02:00

Kaczyński swoimi fobiami przykrywa brak programu europejskiego - Bartłomiej Kozek o konwencji PiS w Rzeszowie

2009-05-23T21:13:00.005+02:00

Na rzeszowskiej konwencji Prawa i Sprawiedliwości prezes Jarosław Kaczyński po raz kolejny pokazał, że reprezentuje XIX-wieczny sposób myślenia o państwie, polityce i współpracy europejskiej. W swoim wystąpieniu nakreślił on nową grupę swoich politycznych wrogów - tym razem nazwaną "polskimi europejczykami", a także uznał, że Polacy mają prawo domagać się rekompensat od Europy za koleje dziejów. Potwierdza to smutny fakt, że zrozumienie sensu integracji europejskiej nie jest wśród polskich elit politycznych rozpowszechnione.

Wyzysk polskich pracowników w Wielkiej Brytanii, jest dla Kaczyńskiego dowodem na nierówne traktowanie Polaków na arenie międzynarodowej. Jednocześnie zapomina o tym, jak za rządów Prawa i Sprawiedliwości policja potraktowała zajmujące ulicę przed Urzędem Rady Ministrów pielęgniarki. Słaba pozycja Polek i Polaków na brytyjskim rynku pracy wynika nie z narodowych uprzedzeń, lecz z braku edukacji obywatelskiej w Polsce i niedostatecznych zabezpieczeń socjalnych na szczeblu unijnym. Nie przypominam sobie, by za czasów rządów PiSu prowadzona była jakakolwiek kampania społeczna, dotycząca zachęcania pracownic i pracowników do zrzeszania się w związkach zawodowych. Organizacje te przez kolejne prawicowe rządy - tak PiS, jak i PO - traktowane są nie jako pełnoprawni uczestnicy dialogu społecznego, ale, w zależności od koniunktury, bądź to jako "nieroby", bądź też jako "szatani".

Prezes Kaczyński zdaje się zapominać o tym, że aktualnie na unijny budżet najwięcej pieniędzy wykładają Niemcy, którymi straszy. Rozdrapywanie historycznych ran jest dla niego ważniejsze niż zabieganie o wspólną, pomyślną przyszłość. Czy za zniszczenia wojenne z czasów II Wojny Światowej gotów jest obarczyć kanclerz Angelę Merkel? W jaki sposób, niszcząc dobrosąsiedzkie stosunki z zachodnim sąsiadem, będzie chciał poprawiać pozycję Polski w strukturach europejskich? Najwyraźniej nie ma on odpowiedzi na te pytania, tak jak nie ma odpowiedzi na to, jak niemiecki rząd miałby wpływać na niezależne media w tym kraju tak, aby nie pisały artykułów, które nie podobają się szefowi PiS. Oto pojęcie wolności lidera największej partii opozycyjnej - wolność - tak, ale tylko taka, jaka odpowiada anachronicznym wizjom Kaczyńskiego.

Rozwiązaniem problemów naszego kraju nie jest patrzenie w przeszłość, lecz tworzenie podstaw silnej Europy - Europy dla ludzi. Wymaga to między innymi inwestowania w odnawialne źródła energii, które zapewnić nam mogą energetyczną niezależność od Rosji. PiS krytykował unijny "pakiet klimatyczny", zapominając, że bez inwestycji w odnawialne źródła energii i poprawę efektywności energetycznej nadal uzależnieni będziemy od naszego wschodniego sąsiada. Wymaga to także bardziej ambitnej unijnej polityki społecznej - polityki, która nie będzie równać w dół, ale rozprzestrzeniać będzie pozytywne standardy na obszarze całej wspólnoty. Jedyne, czym PiS na tym polu może się pochwalić, to niesławne "becikowe", które w żaden sposób nie rozwiązuje problemów takich jak niedostateczna dostępność edukacji przedszkolnej czy też możliwość łączenia życia zawodowego i rodzinnego.

Tego typu progresywne zmiany w polityce unijnej wymagają zrozumienia podstawowego faktu - nie ma powrotu do dotychczasowego modelu państwa narodowego. Traktowanie Unii w kategoriach bankomatu, zamiast wspólnoty służącej poprawie jakości życia przeszło półmiliardowej grupie ludzi sprawia, że zapewnienia prezesa Kaczyńskiego o tworzeniu "Europy równych" są nieprzekonujące. Działania Kaczyńskiego udowadniają, że Prawo i Sprawiedliwość w Parlamencie Europejskim nie będzie w stanie skutecznie walczyć o czyjkolwiek, poza własnym, interesem. Polki i Polacy mają pełne prawo do wysokiej jakości życia, cieszenia się z wysokich standardów ekologicznych, społecznych i pracowniczych. Jarosław Kaczyński, osłabiając myślenie wspólnotowe, oddala jednocześnie szansę na to, byśmy wszyscy mogli żyć i pracować jak Europejki i Europejczycy.

Bartłomiej Kozek, sekretarz generalny Zielonych 2004 i kandydat PdP – CentroLewica w wyborach do Parlamentu Europejskiego na Podkarpaciu (miejsce nr 10).

Głosuj na Zielonych w sondzie SMS-iwej dziennika "Nowiny"!

2009-05-21T00:01:00.002+02:00

Nowiny organizują prawybory do Parlamentu Europejskiego. Już od dziś możecie poprzeć swojego kandydata, wysyłając SMS-a na nr 71601.

Wpis wygląda następująco: n.wybory imię i nazwisko kandydata. Koszt SMS-a - 1,22 zł (z VAT).

Zieloni na Podkarpaciu? Marzena Wilk i Bartłomiej Kozek - zachęcamy do oddania głosu!

Szczegóły na stronie internetowej "Nowin".

Kozek dla Krytyki Politycznej o debacie stoczniowej

2009-05-20T22:45:00.002+02:00

Zapraszamy do lektury

Zielone Podkarpacie – przyszłość, na którą Cię stać!

2009-05-19T01:10:00.002+02:00

Program Zielonych na wybory do Parlamentu Europejskiego 2009

Zielone Podkarpacie w Zielonej Europie

Mieszkanki i mieszkańcy Podkarpacia mieszkają w Europie. Wspólny kontynent to wspólna odpowiedzialność za jego funkcjonowanie. Od Twojego głosu zależy, w jakim kierunku pójdzie Unia Europejska – wielki, odważny, demokratyczny eksperyment, stojący obecnie na rozdrożu. Od swoich początków Zieloni opowiadali się za Europą równych szans, a nie dwóch prędkości, która zapewnia nam wszystkim prawo do godnego życia. Życia i pracowania jak Europejczycy.

Wybierając Zielonych do Parlamentu Europejskiego pokazujesz, że dobrze jest Ci być Europejką i Europejczykiem. Dzięki Tobie lepiej słyszany będzie głos, chcący poszanowania różnorodności biologicznej i kulturowej. Głos, który wie, że potrzeby rozwoju i nadganiania cywilizacyjnych zapóźnień nie kłócą się z ochroną planety. Bez Ciebie będzie trudniej o kontynent równości, w którym każdy i każda z nas może znaleźć swoje miejsce, kontynent bardziej demokratyczny i bardziej dynamiczny.

Możemy zmieniać świat – zmień go razem z nami!

1. Zrównoważony rozwój regionu

Dla Zielonych liczy się jakość życia, a nie tylko słupki PKB. Każda inwestycja, realizowana w regionie za unijne pieniądze, musi przynosić korzyści ekologiczne, społeczne i ekonomiczne. Realizowanie konstytucyjnej zasady zrównoważonego rozwoju jest niezbędnym elementem każdego planu na rozwój Podkarpacia, który odpowiada potrzebom XXI wieku.

Wybierając Zielonych, wspierasz:

- Zielony Nowy Ład – ambitny plan zainwestowania pieniędzy w celu dokonania skoku technologicznego i powstrzymania negatywnych efektów kryzysu finansowego i zmian klimatycznych. Zielony Nowy Ład ma szanse stworzyć nowe, wysokiej jakości miejsca pracy, m.in. w sektorze budownictwa, transportu zbiorowego i energetyki.
- Działania na rzecz powołania Turnickiego Parku Narodowego i powiększenie sieci Natura 2000 w województwie o unikatowe siedliska, takie jak „Szwajcaria Ropczycka” i o tereny lęgowe ptaków, szczególnie nad Wisłokiem. Tego typu działania tworzą okazje do promocji turystycznej regionu i rozwoju jego potencjału, tworzą zielone miejsca pracy i poprawiają jakość lokalnej infrastruktury. Będziemy wspierali wszelkie działania w tym zakresie i zapobiegali dewastacji przyrodniczej Podkarpacia.
- Zmiany w unijnej polityce rolnej, idące w kierunku przerzucania pieniędzy z dotowania produkcji na rozwój infrastruktury wiejskiej i wspieranie rolnictwa organicznego. Wieś potrzebuje darmowego dostępu do Internetu, przyzwoitych dróg, dobrze wyposażonych szkół i rozwoju lokalnych usług w sektorze pozarolniczym. Pięknej przyrody i agroturystyki. Dostępu do kultury i edukacji na europejskim poziomie. Mniej nawozów, a więcej kanalizacji! Będziemy zwalczać pomysły dumpingu śmieciowego z krajów Europy Zachodniej do nowych państw członkowskich.
- Dążenia do podejmowania działań, wspierających tworzenie ekologicznych miejsc pracy, takich jak europejskie dotacje na rzecz poprawy jakości wody w rzekach czy też dla zielonych firm, odpowiedzialnych społecznie i ekologicznie.

2. Zielony Transport

Męczą Cię samochody i stanie w korkach? Denerwujesz się, bo nie możesz liczyć na porządne ścieżki rowerowe? Sądzisz, że kolej ma przed sobą przyszłość? Myślimy podobnie. Wiemy, że utopiono już wystarczająco dużo pieniędzy w budowę autostrad, które w końcu i tak nie powstały. Wiemy też, że każda i każdy z nas ma prawo do mobilności i realizowania własnych potrzeb. Chcemy, by unijne pieniądze modernizowały nasz kraj – w tym także Podkarpacie. Rozwój województwa w dużej mierze zależy od dobrej, sprawnej komunikacji zresztą kraju i Europy. Inni, szarzy politycy tylko betonują świat – my chcemy czynić go lepszym miejscem do życia.

Zieloni w Europarlamencie to szansa na:

- Większe fundusze na spójność regionalną, w szczególności na rozwój kolei. Jako eurodeputowany będziemy zabiegać m.in. o otwarcie połączenia na linii Rzeszów-Ocice, umożliwiającego bezpośrednie połączenie stolicy województwa ze stolicą kraju. Do tego będziemy wspierać pozyskiwanie europejskich funduszy na Szybką Kolej Miejską z Rzeszowa na lotnisko w Jasionce, do Stalowej Woli, Dębicy i Przemyśla-Medyki.
- Drogę krajową E4 na przyzwoitym poziomie i przerzucanie transportu towarów z TIR-ów na tory.
- Ścieżki rowerowe nie tylko w Rzeszowie, ale na terenie całego województwa, w tym na obszarach wiejskich. Wspierane będą tez pomysły przyłączenia województwa do europejskiej sieci rowerostrad. Tego typu transport jest ekologiczny i zdrowy, a dobra infrastruktura sprzyja rozwojowi turystyki i dochodów z niej.

3. Nowa energia

Nie potrzebujemy budować drogich elektrowni atomowych – wiemy, jak mniejszym kosztem sprawić, by każda i każdy z Was płacił mniejsze rachunki za prąd. Już dziś odnawialne źródła energii są w stanie zaspokoić zapotrzebowanie energetyczne naszej planety sześciokrotnie. Inwestując w energię słońca, wody, wiatru czy też biomasę, inwestujemy w bezpieczną i czystą przyszłość dla nas wszystkich. Energooszczędność i decentralizacja energetyczna mogą sprawić miłą niespodziankę dla Waszych portfeli.

Zasługujemy na słoneczną przyszłość, dlatego Zieloni:

- Na każdym szczeblu wspierać będą odnawialne źródła energii i badania nad zwiększaniem ich wydajności, co wiąże się ze zwiększeniem unijnego budżetu na badania i rozwój.
- Podejmować będą działania na rzecz wspierania finansowego osób, inwestujących w termoizolację, energooszczędność i własne źródła energii, takie jak przydomowy wiatrak czy panele słoneczne na dachach.
- Postulują zamianę EURATOMU na ERENE – Europejską Wspólnotę Energii Odnawialnej, koordynującą kontynentalne działania na rzecz tego typu źródeł energii i informującą na temat ich pozytywnego wpływu na przeciwdziałanie zmianom klimatycznym.

4. Europa Twoich praw

Jesteśmy za silną Europą. Wyzwania współczesności wymagają ponadnarodowego współdziałania. Zmiany klimatyczne, bezpieczeństwo energetyczne, polityka międzynarodowa oparta na współpracy, a nie na konflikcie – to tylko kilka z wielu przykładów. Polscy Zieloni są częścią Europejskiej Partii Zielonych, pierwszej paneuropejskiej partii politycznej. Dzięki temu sojuszowi możemy mówić silnym, jednym głosem w sprawach istotnych dla przyszłości pół miliarda Europejek i Europejczyków.

Możesz na nas liczyć, bowiem:

- Zawsze i wszędzie walczymy z dyskryminacją ze względu na płeć, wiek, wykształcenie, rasę, narodowość, religię, niepełnosprawność czy też orientację seksualną. Dzięki nam Europa jest kontynentem tolerancji i podejmowania aktywnych działań na rzecz autentycznej równości.
- Wierzymy w europejski projekt i chcemy widzieć go jeszcze silniejszym i bardziej demokratycznym niż do tej pory. Będziemy działać na rzecz nowego traktatu, w którym więcej do powiedzenia będzie miał bezpośrednio wybierany Parlament Europejski. Chcemy obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej i obywatelskiego referendum na europejskim szczeblu.
Uważamy, że 10% list w wyborach europarlamentarnych powinno być zarezerwowane na rzecz listy europejskiej. Jesteśmy za wysokim udziałem kobiet i ludzi młodych nie tylko na wyborczych listach, ale i we wszystkich dziedzinach życia. Będziemy podejmować wszelkie możliwe działania, aby skończyć z dyskryminacją płacową kobiet.

5. Jedność w różnorodności

Nie bójmy się drugiego człowieka! Z całą pewnością ma wiele ciekawego do powiedzenia. Europa to projekt, który łączy, a nie dzieli. Bez międzynarodowej współpracy nie mamy szans w globalizującym się świecie. Jeśli chcemy zapewnić lepszą przyszłość sobie i kolejnym pokoleniom, musimy umieć doceniać różnice tak, jak musimy nauczyć się doceniać przyrodę. Europejscy Zieloni już teraz pracują nad działaniami, zmierzającymi do zapewnienia każdej osobie uczącej się prawa do minimum półrocznego pobytu w innym kraju Unii Europejskiej. Taka szansa jest na wyciągnięcie dłoni – czas z niej skorzystać!

Zieloni nie boją się przeszłości, dlatego:

- Postulują rozdział Kościoła od państwa. Bez pełnego przeprowadzenia tego procesu, poprzez opodatkowanie związków wyznaniowych i zastąpienie religii religioznawstwem nie ma mowy o modernizacji kraju. Chcemy, by w szkołach przygotowywano młodych ludzi do bycia obywatelkami i obywatelami, a nie narzędziami jakiejkolwiek ideologii. Chcemy rzetelnej edukacji seksualnej i zagwarantowania prawa kobiety do wyboru.
- Pragniemy, aby rozwijała się sieć miast partnerskich miejscowości na Podkarpaciu. Będziemy pomagać w organizowaniu spotkań i wymian doświadczeń, a także w organizowaniu nowych, międzynarodowych porozumień, w szczególności z miastami w krajach Globalnego Południa. Wspierać też będziemy rozwój współpracy transgranicznej i wymiany kulturowej w ramach euroregionu Karpaty.
- Uznajemy potrzebę inwestycji kulturalnych ze wsparciem środków unijnych – nie tylko dużych imprez i budowli, ale też wiejskich domów ludowych i bibliotek. Wsparciu podlegać także będą działania, służące zachowaniu bogactwa kulturowego regionu, ludowych tradycji i obyczajów, a także zachowaniu dziedzictwa kulturowego, historycznego i wyznaniowego grup mniejszościowych, takich jak Ukraińcy, Żydzi, Romowie i Łemkowie. Bez rzetelnej edukacji lokalnej, informującej o życiu tych społeczności, nie może być mowy o budowaniu wspólnej Europy.

6. Zdrowe życie

Szacunek dla środowiska oznacza lepsze życie. Czysta woda i czyste powietrze oznaczają więcej zdrowia dla nas wszystkich. Dobre warunki pracy zapobiegają wyzyskowi i dają nam czas dla naszych bliskich. Turystyka i aktywne sposoby wypoczynku zmniejszają prawdopodobieństwo chorób i dają możliwość samorealizacji. Nie bez znaczenia jest też to, co i jak jemy. Czy ktoś poza Zielonymi mówi coś na ten temat?

Pomóż nam oczyścić atmosferę:

- Europejscy Zieloni od lat walczą o lepsze warunki pracy, przestrzeganie praw pracowniczych i o równą płacę za równą pracę, bez względu na płeć. Nie chcemy zostawiać nikogo z tyłu – chcemy Europy socjalnej, która godzi rynkową elastyczność z aktywną rolą państwa. Globalizacja sprawia, że Unia Europejska ma przed sobą ambitne zadanie utrzymania i modernizacji swojego modelu społeczno-ekonomicznego i jego promocję na świecie, np. poprzez realizację swoich obietnic dotyczących przeznaczania przez państwa członkowskie 0,7% swoich PKB na rzecz polityki rozwojowej i wprowadzenie podatku Tobina na spekulacyjne transakcje giełdowe.
- Pragniemy europejskich standardów opieki medycznej i wspieramy rozwój profilaktyki zdrowotnej i zdrowego trybu życia. Kampanie społeczne i zapewnienie równego dostępu do odpowiednich badań są tu kluczowe dla zapewnienia dobrego stanu zdrowia nas wszystkich i ograniczenia kosztów służby zdrowia.
- Potrzebujemy zdrowych nawyków żywieniowych od małego, dlatego będziemy wspierać współpracę szkół z lokalnymi rolnikami tak, by w kioskach szkolnych zamiast batonów i chrupek królowały owoce i warzywa. Nie potrzeba nam organizmów modyfikowanych genetycznie – naturalne są dużo smaczniejsze!

Zaufaj Zielonym, bo Zielony to kolor nadziei!

Poznaj poglądy kandydatek i kandydatów

2009-05-11T00:07:00.003+02:00

Sprawdź własne przekonania i zobacz, kto jest Ci najbliższy! W Internecie jest sporo narzędzi służących pogłębianiu wiedzy na ten temat - zapraszamy do skorzystania z nich:

- EU Profiler - Można sprawdzić swoje poglądy na kwestie europejskie i porównać z partiami politycznymi z całej Europy. Dla zachęty - kilka zrzutów ekranu z wyników kandydującego z ramienia Zielonych na Podkarpaciu Bartłomieja Kozka - porównanie z partiami we Flandrii, najbliższe ideowo formacje z kontynentu i poziom zbieżności z poglądami niemieckich Zielonych.- Kandydaci2009.pl i Glosuje.com.pl - obie strony są w trakcie tworzenia i ruszą na dniach - raportujemy, że sekretarz generalny Zielonych, startujący z ostatniego miejsca na liście PdP - CentroLewica na Podkarpaciu wypełnił stosowne ankiety i już wkrótce będzie go można wyszukać i sprawdzić jego poglądy.

- ILGA Pledge - Kozek podpisał się pod postulatami organizacji dotyczącymi dbania o kwestie tolerancji i akceptacji dla mniejszości seksualnych.

- Facebook i Nasza-Klasa - na tych portalach społecznościowych będzie można wyrazić swoje poparcie dla zielonych kandydatur do Europarlamentu.

Petycja o Nowy Zielony Ład

2009-05-07T11:51:00.002+02:00

Zielony Nowy Ład - Green New Deal

Wzywamy europejskich decydentów do podjęcia działań na rzecz stworzenia w ciągu 5 lat 5 milionów nowych, wysokiej jakości, zielonych miejsc pracy w takich sektorach, jak np. energetyka odnawialna i oszczędzanie energii, transport zbiorowy, budownictwo.

Jeśli wspierasz ten pomysł - podpisz się pod petycją -
www.europeangreens.eu/petition - potrzebujemy Twojego wsparcia, by europejski sen stał się rzeczywistością!

Podpisz petycję i poproś o to znajomych, przyjaciół, rodzinę. Zaprezentujemy petycję szefowi Komisji europejskiej i szwedzkiej prezydencji Unii Europejskiej.

Tylko razem możemy zmienić świat!

Bez słów - inauguracja kampanii CentroLewicy na Podkarpaciu

2009-05-05T19:39:00.003+02:00

26 kwietnia 2009, rynek w Rzeszowie. Marzena Wilk, kandydatka Zielonych, w zielonej koszuli, obok lidera listy, Krzysztofa Martensa.

Społeczeństwo informacyjne

2009-05-04T20:16:00.001+02:00

Europa to ludzie - o wyborach na blogu

2009-05-01T11:14:00.001+02:00

Wywiad z Bartłomiejem Kozkiem ukazał się na Blogu (wielo)branżowym - zapraszamy do lektury!

Wywiad z Kozkiem na lewica.pl

2009-04-29T12:21:00.003+02:00

Wprawdzie dość archiwalny, niemniej jednak niewiele się zdezaktualizowało, a wiele kwestii pozostaje nieodmiennie ważnych...

Przemysław Prekiel rozmawia z Bartłomiejem Kozkiem

Z Bartłomiejem Kozkiem, sekretarzem generalnym Zielonych 2004 i przewodniczącym koła warszawskiego partii, współprowadzącym bloga "Zielona Warszawa" rozmawia Przemysław Prekiel.

Zieloni 2004 jako partia polityczna, powstała by bronić przede wszystkim spraw ekologii, czy szeroko pojętnych spraw z nią związanych. Czy taka partia była w Polsce potrzebna? Dlaczego?

Taka partia była, jest i będzie potrzebna - w Polsce, Europie i na świecie. W naszym kraju stoimy na progu podjęcia decyzji o kierunku modernizacji naszego kraju. Decyzja ta zaważy na praktycznie każdym aspekcie naszego życia. Na polskiej scenie politycznej jesteśmy po to, by pokazywać, że jest alternatywa dla bezmyślnego rozwoju, który nie liczy się ze środowiskiem naturalnym i z ludzkim losem. Tą alternatywą jest zrównoważony rozwój. Zamiast topienia miliardów z pieniędzy unijnych na płatne autostrady, wołamy o bezpłatne drogi krajowe i przede wszystkim rozwój kolei. Zamiast wieżowców w centrach miast proponujemy oddech świeżego powietrza w miejskim parku. Zamiast kosztownych elektrowni atomowych - inwestowanie w energetykę odnawialną, taką jak biomasa, wiatr i słońce.

Ekologia to dla nas nie tylko ochrona przyrody, ale też ochrona ludzi, dlatego nie zgadzamy się na pozbawianie ich prawa do czystej wody i czystego powietrza. Chcemy wysokiej jakości życia dla nas wszystkich, życia w zdrowym środowisku, bez przemocy i bez wyzysku w jakiejkolwiek formie - czy to ze względu na płeć, orientację seksualną, narodowość, czy też pozycję ekonomiczną w społeczeństwie.

Zaangażowaliście się zdecydowanie przeciwko budowie w Polsce elementów tarczy antyrakietowej. Popieracie referendum - jakie są na to szanse?

Będziemy starali się oddziaływać poprzez Sojusz Lewicy Demokratycznej i Socjaldemokrację Polską w Sejmie tak, aby Polki i Polacy w końcu doczekali się rzetelnej debaty na temat zagrorzeń związanych z amerykańskimi instalacjami militarnymi. Nie podzielamy entuzjazmu ekipy Donalda Tuska - to niebezpieczny pomysł, cofający nas do mrocznych czasów zimnej wojny. Zbieramy podpisy pod wnioskiem o referendum w sprawie i mamy nadzieję, że rządzący w końcu zaczną słuchać tych, którzy ich wybrali.

Na waszej stronie internetowej można przeczytać, że Zieloni 2004 popierają "Apel do polityków" ogłoszony przez Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów, dotyczącego konsekwentnego rozdziału kościoła od państwa. Uważacie, że dziś jest zbyt duża klerykalizacja?

Zieloni są siłą promodernizacyjną i opowiadają się za zrównoważonym rozwojem tak gospodarczym, jak i społecznym. Jest dla nas oczywistością, że rozdział Kościoła od państwa nie może być tylko papierową fikcją, która będzie ładnie wyglądać w ustawach, ale rzetelnie przeprowadzonym procesem, umożliwiającym ludziom samorealizację. Chcemy religioznastwa z elementami filozofii zamiast religii - tak, aby to młodzi ludzie sami mogli wybierać swoje ścieżki życiowe. Chcemy, by osoby duchowne również brały finansową odpowiedzialność za państwo, w którym żyją. Chcemy, żeby młodzież miała prawo do rzetelnej edukacji seksualnej i dostęp do antykoncepcji, tak, aby zaczynała swoje życie płciowe bez lęku i poczucia winy. Rządy zarówno PiS, jak i PO tych kwestii nie rozwiążą. Co więcej, petryfiukują obecną, niebezpieczną politykę mariażu tronu i ołtarza, która nie ma nic wspólnego ze współczesnymi standardami demokratycznymi.

Jesteście członkiem European Greens - Europejskiej Partii Zielonych. Jakimi priorytetami kierują się europejscy Zieloni w Parlamencie Europejskim?

Priorytety Zielonej Polityki na skalę europejską są takie same, inne są jedynie jej interpretacje. Zieloni są zawsze po stronie sprawiedliwości społecznej, świadomości ekologicznej, walki z wykluczeniami i globalnej solidarności. Chcemy, by polityka społeczna była nie tylko narzędziem państw członkowskich Unii Europejskiej, ale też samej Unii - tak, aby "europejski model społeczny" nie tylko przetrwał neoliberalną zawieruchę, ale też by rozszerzał się na nowe państwa członkowskie i na cały świat. Zieloni w Europarlamencie są przeciw dyrektywie usługowej i przeciw dłuższemu niż 48-godzinny tygodniowi pracy (wliczając w niego nadgodziny). Protestują wszędzie tam, gdzie dochodzi do dyskryminacji. Wierzymy bardzo mocno, że już wkrótce klub ten wesprze także ktoś z Polski.

W 2005 roku startowaliście w wyborach parlamentarnych razem z SdPl? Dlaczego właśnie ta partia a nie inna?

Po pierwsze - ordynacja wyborcza utrudnia małym podmiotom i nowym inicjatywom wybicie się na scenie politycznej. Olbrzymie dotacje budżetowe dla już istniejących formacji, a także konieczność zbierania olbrzymich ilości podpisów sprawiają, że jedyną alternatywą dla wiecznego narzekania na wygodnej kanapie staje się "małżeństwo z rozsądku". W 2005 roku Marek Borowski był dla wielu szansą na budowę nowej, nieskompromitowanej lewicy. Niestety, szansa ta nie powiodła się i dziś, w 4 lata po powstaniu SdPl, scena polityczna "na lewo od PO" daleka jest od stabilizacji.

(...)

Czy możecie określić się jako partia lewicowa? Jeśli tak to jakie są priorytety tej lewicowej polityki wg Zielonych 2004?

Zielona Polityka ma to do siebie, że łączy ze sobą elementy tradycyjne lewicowe i konserwatywne, tworzy zatem nową jakość, którą nie jest aż tak łatwo przyporządkować do tradycyjnego podziału lewica-prawica. Jeśli popatrzymy na ochronę przyrody to aż do pamiętnego roku 1968 partie socjaldemokratyczne forsowały wizję modernizacji, która traktowała przyrodę instrumentalnie - przykładem wielkie zniszczenia poprzemysłowe w całej Europie.

Wielu i wiele z nas (co nie oznacza, że wszyscy) nie odżegnuje się jednak od poczucia, że przynależy do szeroko pojętej lewicy. W Polsce alianse z PO czy PiS, wychodzące poza taktyczny lobbing w paru ważnych dla nas kwestiach (np. wolności zgromadzeń) są praktycznie wykluczone z powodu olbrzymich różnic na poziomie już nie tylko programowym, ale wręcz mentalnościowym. W tym samym czasie dość mocno lewicowa Liga Zielonych Finlandii rządzi z konserwatystami i stara się forsować progresywne posunięcia społeczne.

Dziś, kiedy ochrona środowiska staje się dla formacji tak z lewa, jak i z prawa ważną kwestią (aczkolwiek wiele z pomysłów innych partii jest "zielonych" tylko z nazwy), dużo łatwiej jest wchodzić w alianse z dość szerokim spektrum politycznym w Europie. W Polsce takie kwestie, jak świeckość państwa, sprawiedliwość społeczna czy sprzeciw wobec militaryzmu sprawiają, że dużo łatwiej współpracuje się nam z lewą stroną sceny politycznej. Dla lewicy na całym świecie wielkim wyzwaniem jest przejście z obrony dotychczasowych zdobyczy welfare state do czynnego wymyślania nowego ładu gospodarczo-społecznego, w którym nikt nie będzie pokrzywdzony. U Zielonych na Zachodzie trwa ożywiona dyskusja nad minimalnym dochodem gwarantowanym, skracaniem czasu pracy, modelem flexicurity, który umożliwiałby samorealizację ludzi, a jednocześnie nie pozbawiałby ich opieki społecznej. To fascynujące debaty, z których, jak sądzę, wykluje się jeszcze niejeden ciekawy pomysł.

Wydawałoby się, że skoro jest w Polsce partia o zdecydowanie pro-ekologicznej polityce powinna cieszyć się sporym poparciem, tak jak jest to np. na Zachodzie. Dlaczego u nas nie cieszycie się dużym poparciem? Jak chcecie to naprawić?

Łatwo powiedziec, trudniej zrobić. Aktualny przechył na prawo zdecydowanie utrudnia działanie siłom progresywnym. Tak jak wspominałem, przeciw nam jest także ordynacja, której celem jest wiekuisty recykling polityków, a nie sprzyjanie politycznej różnorodności. Za nami mamy lata PRLu, kiedy może i uczono dzieci ochrony środowiska, ale zaraz potem budowano elektrownię atomową w Żarnowcu i doprowadzano do obumarcia sporych połaci lasów w Górach Izerskich. Potem nastał kapitalistyczny kult pieniądza i po dziś dzień wiele osób wyżej sobie ceni rzekome "prawo do samochodu", niż zdrowie swoje i własnych dzieci.

Sporym problemem jest przebicie się do mediów - nie mając nikogo w Sejmie, bardzo trudno jest przebić ten "zaklęty krąg". Dominujący dyskurs, w którym atom jest czystym dobrem, GMO zbawieniem dla problemu głodu na świecie, a prawa pracownicze - socjalistycznym ekscesem wcale nie ułatwia nam zadania. Trudno jest też uzmysłowić ludziom, że trzy filary zrównoważonego rozwoju - społeczeństwo, ekologia i ekonomia - wzajemnie się zazębiają. Takie postpolityczne rozbicie grup nacisku sprawia, że Kowalska czy Nowak nie widzą, że prawa kobiet, świeckie państwo, społeczeństwo wiedzy i poszanowanie natury mogą się łączyć i tworzyć zwarty światopogląd. To największe wyzwanie, jakie przed nami stoi i wierzę, że kiedy uda się nam je przezwyciężyć, staniemy się liczącą się siłą na politycznym krajobrazie.

Niedawno w Polsce przytoczyła się przez media sprawa Rospudy - jak należy interpretować ten problem?

Tak jak już wspominałem, to kwestia dyskusji na temat modernizacji. Kolejne ekipy rządowe - czy to z lewa, czy to z prawa - hołdowały wizji rodem z XIX wieku, a więc "duże jest dobre". Nie zawsze tak jest - nic przecież nie stało na przeszkodzie, by w Augustowie zrobić przejścia dla pieszych z sygnalizacją świetlną, albo też kładki nad drogą. PiS postanowił skłócić mieszkanki i mieszkańców z ekologami, prezentując zakłamaną wizję rzeczywistości. Wystarczyło odrobinę dobrej woli, by przesunąć obwodnicę z dala od terenów sieci Natura 2000 - plany są od dawna, czas, by je realizować.

Musimy odpowiedzieć sobie na pytanie - czy naprawdę przyroda stoi na przeszkodzie naszemu rozwojowi? Uważamy, że nie - badania naukowe wskazują, że ilość energii odnawialnej, jaką mamy do dyspozycji na Ziemi, byłaby w stanie zaspokoić ponad 2.000 planet takich jak nasza. Już przy obecnej technologii jesteśmy w stanie pokryć nasze zapotrzebowanie energetyczne sześciokrotnie. Kto, poza Zielonymi, mówi o tego typu kwestiach? Kto, poza Zielonymi, pokazuje, że efektywność energetyczna i decentralizacja produkcji energii mogą nam wszystkim obniżyć rachunki za prąd, powstrzymać zmiany klimatyczne i dać nam wszystkim wolność od energetycznych monopoli? Nikt - a to przecież jedynie jedna z kwestii modernizacyjnych, w której nasza wizja świata ratuje zarówno planetę, jak i społeczeństwa.

Czy Zieloni 2004 wzorują się na jakiejś partii z Zachodu, gdzie są bardziej popularni?

Każdy z nas ma jakąś partię, która jest dla niego/niej wzorem. Wiadomo, że kiedy patrzy się na Zielonych z Niemiec, ogarnia nas niezmierna zazdrość (śmiech). Moimi osobistymi faworytami są Zieloni Anglii i Walii, którzy są rosnącą siłą opozycyjną, mającą coraz więcej reprezentantek i reprezentantów w lokalnych samorządach, którzy za 2 lata mają szansę na pierwszych dwóch parlamentarzystów w niesłychanie niesprawiedliwym dla małych formacji systemie westminsterskim. Dla nich ekologia i kwestie społeczne to jedno i to samo, dlatego czynnie wspierają np. strajki pracownic i pracowników brytyjskiej budżetówki, w lokalnych samorządach walczą o godziwą płacę minimalną, a jednocześnie nie zapominają o ochronie środowiska. Bardzo prawdopodobne, że w przyszłym roku podwoją swoją reprezentację w Parlamencie Europejskim z 2 do 4 osób. Pozornie niewiele, ale jak na Wielką Brytanię to naprawdę kolosalne osiągnięcie.
Nie miałbym zresztą nic przeciwko temu, by któregos pięknego dnia przekroczyć 10% poparcia, jak Zieloni z Austrii, albo nawet 23,5%, jak w wyborach do Rady Miasta Helsinek. Nic a nic (śmiech).

Jakie na przyszłość planujecie najważniejsze akcje? co rok 2008 i już 2009 mogą przynieść?

Zwiększenie naszej obecności - zarówno wirtualnej, jak i realnej. Wyzwaniem z całą pewnością będą czerwcowe wybory europarlamentarne i to, w jaki sposób sobie z nimi poradzimy. Uruchamiamy coraz większą liczbę blogów, w tym ogólnopartyjny - zielonapolityka.blog.onet.pl, coraz większym zainteresowaniem cieszy się zielonawarszawa.blogspot.com, na którym więcej jest wydarzeń lokalnych i tekstów z zakresu zielonej myśli społeczno-politycznej. Kanał na YouTubie, serwisy społecznościowe - bez tego nie ma co mówić o nowoczesnej polityce medialnej.
Istotne będą też nasze działania lokalne. Największym wyzwaniem będzie dla nas zaznaczenie naszej obecności przy okazji grudniowego szczytu klimatycznego w Poznaniu. Będziemy partrzeć na ręce rządzącym, którzy będą wówczas negocjować nowe cele w procesie ograniczania emisji gazów szkalrniowych. Liczymy na to, że doświadczenia organizacyjne, wyniesione z Letniego Uniwersytetu Zielonych w Słubicach i Frankfurcie nad Odrą pomogą nam w stworzeniu interesujących przedsięwzięć, które spotkają się ze społecznym i medialnym zainteresowaniem. Kwestia tarczy antyrakietowej również będzie zajmowała nasz czas.

(...)

Spraw do rozwiązania jest wiele i liczymy na to, że nasze działania zaczną przynosić efekty. W Warszawie jesteśmy jedyną siłą, która nie ma reprezentacji w Radzie Miasta, która regularnie pisze stanowiska w sprawie polityki miejskiej. Zaczyna to docierać zarówno do mediów, jak i do zwykłych ludzi. Bardzo nas to cieszy i czujemy, że nasza praca nie idzie na marne. Wierzymy, że pewnego dnia ludzie przestaną wybierać "mniejsze zło" i zagłosują za społeczną sprawiedliwością, poszanowaniem różnorodności, wysoką jakością życia i zdrowym miastem. Wierzymy, że ten dzień jest bliżej, niż wszyscy moglibyśmy się spodziewać.

Świeckie państwo - z czym to się je?

2009-04-27T00:06:00.000+02:00

Kandydatki i kandydaci PdP - CentroLewicy na Podkarpaciu

2009-04-25T15:26:00.003+02:00

Lista kandydatów na posłów do Parlamentu Europejskiego Koalicyjnego Komitetu Wyborczego Porozumienie dla Przyszłości – CentroLewica (PD+SDPL+Zieloni 2004)

w okręgu wyborczym nr 9 w wyborach do Parlamentu Europejskiego,
zarządzonych na dzień 7 czerwca 2009 r.

1. KRZYSZTOF MARTENS

Mistrz olimpijski i świata w brydżu sportowym, trener i sędzia, wykładowca, dziennikarz, a także polityk. Poliglota. Posiada duże doświadczenie polityczne. Obecnie bezpartyjny. Pełnił funkcję przewodniczącego Podkarpackiej Rady Wojewódzkiej SLD. Był członkiem Władz Krajowych Partii i jednym z założycieli Platformy Programowej SLD pod nazwą “Prawo-Demokracja-Solidarność”. Wspierał i promował rozsądne dla Polski i Podkarpacia rozwiązania. Zna problemy wspólnoty europejskiej i jest gotów skutecznie je rozwiązywać. Potrafi znaleźć wspólny język z politycznymi oponentami i dążyć do rozwiązywania spraw ponad podziałami politycznymi. Człowiek renesansu. Mieszka w Rzeszowie.(Ma 57 lat).

2. DANUTA ŁUCJA MYŁEK

Doktor nauk medycznych, specjalistka w zakresie alergologii i dermatologii. Jest jedynym polskim członkiem American College of Astma, Allergy and Clinical Immunology oraz członkiem Europejskiej Akademii Alergologicznej, Polskiego Towarzystwa Alergologicznego, Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, Polskiego Towarzystwa Lekarskiego – Sekcja Medycyny Psychosomatycznej oraz Światowej Organizacji Alergologicznej. Wyróżniana za wkład w rozwój polskiej i światowej alergologii. Autorka książek popularnonaukowych o alergii. W 2005 roku została Kobietą Roku Podkarpacia w dziedzinie “Medycyny i Nauki”. Była Konsultantem ds. Alergologii Województwa Podkarpackiego. Jest dyrektorem przychodni alergologicznej w Stalowej Woli.

Prowadzi liczne akcje prozdrowotne, popularyzuje wiedzę alergologiczną oraz zdrowy styl odżywiania. Zainteresowania: sport, ogrodnictwo, taniec. Zna trzy języki obce. Ma męża i dwóch dorosłych synów. Jest odważna, dociekliwa, nie zraża się trudnościami. Nie boi się głosić poglądów niepopularnych, kontrowersyjnych. Jest sympatykiem SDPL. Mieszka w Jastkowicach k/ Stalowej Woli. (Ma 64 lata).

3. WITOLD PIECUCH

Sekretarz Generalny Partii Demokratycznej – demokraci.pl. Przewodniczący Regionu Podkarpackiego Partii Demokratycznej. Socjolog, specjalista od stosunków międzynarodowych, absolwent KUL. Dziennikarz. Pracował m.in. w Gazecie Wyborczej i Życiu Podkarpackim. W latach 2004-2009 asystent Wiceprzewodniczącego Parlamentu Europejskiego Janusza Onyszkiewicza, dyrektor biura Eurodeputowanego w Rzeszowie. Organizował w imieniu Eurodeputowanego J. Onyszkiewicza i ALDE (Grupa Liberałów i Demokratów na Rzecz Europy) konferencje na tematy m.in. Unii Europejskiej, liberalnej demokracji, organizacji pozarządowych i społeczeństwa obywatelskiego.

Działacz organizacji pozarządowych, w tym lokalnych stowarzyszeń. W latach 2002-2006 Radny Powiatu Przeworskiego, Wiceprzewodniczący Komisji Zdrowia, Oświaty i Kultury.

Żonaty, dwoje dzieci. Zainteresowania: problematyka społeczna i międzynarodowa, muzyka, turystyka, zwłaszcza górska. Mieszka w Przeworsku. (Ma 48 lat)

4. JOANNA HAŁAJ

Doktor psychologii, adiunkt na Uniwersytecie Rzeszowskim, członek Zarządu i sekretarz Stowarzyszenia Dziennikarzy Rzeczypospolitej Polskiej o. Rzeszów (SDRP). Stale współpracuje z Katedrą Psychologii University Wilfrid Laurier w Kanadzie. Biegle włada językiem angielskim. Jest sympatykiem SDPL. (Ma 35 lat). Zameldowana w Maliniskach Gm. Brzóza Królewska, pow. Leżajsk, mieszka w Rzeszowie.

5. WOJCIECH GÓRNICKI

Nauczyciel dyplomowany. Menager sportu i oświaty, działacz sportowy, wyróżniony srebrną oznaką zasłużony dla siatkówki w Polsce. Organizator imprez sportowych i charytatywnych. Radny Rady Miasta w Strzyżowie. Pełnomocnik Powiatowy SDPL. Mieszka w Strzyżowie. (Ma 50 lat)

6. ZBIGNIEW PISKOR

Pilot, instruktor lotnictwa. Lotniczą pasję rozpoczął w Aeroklubie Mieleckim. Zdobywca złotej odznaki spadochronowej, srebrnej szybowcowej. Pracował m.in. jako pilot agro i przeciwpożarowy. Brał udział w akcjach ONZ-u w Etiopii, Azji i Algerii. Wiele czasu poświęca na pracę w Aeroklubach szkoląc młodych adeptów lotnictwa. Obecnie pracuje jako instruktor w Ośrodku Kształcenia Lotniczego Politechniki Rzeszowskiej. Wolne chwile poświęca na działalność w Związku Polskich Spadochroniarzy. Od kilku lat jest członkiem Stronnictwa Demokratycznego. Zna język angielski i rosyjski. Mieszka w Mielcu. (Ma 49 lat).

7. MARZENA MAŁGORZATA WILK

Działaczka organizacji na rzecz kobiet, członkini obywatelskiego forum kobiet oraz Wojewódzkiej Rady Rodziców. Prezeska Stowarzyszenia na rzecz Kobiet “Victoria” w Rzeszowie. Koordynatorka akcji prozdrowotnych i społecznych, m.in.: profilaktyki raka szyjki macicy oraz pracy kobiet (docenianie pracy domowej kobiet). Mieszka w Rzeszowie. (Ma 35 lat)

8. GRAŻYNA JULIA SZELC

Lingwistka. Ukończyła Uniwersytet Jagielloński, Wydział Języków Obcych. Obecnie uczy języka angielskiego. Jest specjalistką w zakresie języka tureckiego, zna również francuski i węgierski oraz słabo arabski. Jej hobby to podróże i polityka. Kolekcjonuje filmy amerykańskie z lat 40. i 50. Członkini Partii Demokratycznej. Mieszka w Krośnie.(Ma 57 lat).

9. ARKADIUSZ ARTUR POŁUDNIAK

Żonaty. Politolog i przedsiębiorca z Przemyśla. Od 2005 r. współpracownik b. Wiceprzewodniczącego Parlamentu Europejskiego Janusza Onyszkiewicza, dyrektor jego przemyskiego biura. Współzałożyciel licznych organizacji młodzieżowych i studenckich. Koordynator regionalnych i lokalnych kampanii informacyjnych i promocyjnych związanych z tematyką UE, m.in.: “Bruksela – szansą dla każdego”, “Ambasadorzy Konstytucji Europejskiej”, “Projekt Euro”. Zaangażowany w działalność pozarządową (Stowarzyszenie Młode Centrum, Stowarzyszenie Projekt: Polska). Uczestnik i koordynator projektów dotyczących budowy społeczeństwa obywatelskiego: “Zmień kraj. Idź na wybory”oraz “Masz głos, masz wybór”. Członek Partii Demokratycznej – demokraci.pl. Mieszka w Przemyślu. (Ma 26 lat).

10. BARTŁOMIEJ JÓZEF KOZEK

Urodzony w Rzeszowie. Sekretarz generalny Zielonych 2004. Student wiedzy o kulturze na Uniwersytecie Warszawskim. Publicysta internetowy. Były zastępca redaktora naczelnego miesięcznika społeczno-politycznego “Zielono i w poprzek”, jego artykuły pojawiały się m.in. w “Przekroju” i w “Trybunie”. Laureat Olimpiady Wiedzy o Polsce i Świecie Współczesnym. Jako uczeń I Liceum Ogólnokształcącego w Przemyślu był stypendystą Prezesa Rady Ministrów. Działacz społeczny. Zameldowany w Przemyślu. Obecnie mieszka w Warszawie. (Ma 22 lat).

Na liście znajduje się cztery kobiety (40%), jeden student. Osiem osób posiada wykształcenie wyższe (w tym dwie osoby posiada tytuł naukowy doktora). Średnia wieku kandydatów wynosi 44,30 lat.

Zieloni: Ogłoszenie referendum w sprawie przemyskiego rynku to wielki sukces lokalnej społeczności

2009-04-22T16:05:00.000+02:00

Przewodniczący Zielonych, Agnieszka Grzybek i Dariusz Szwed, zachęcają mieszkanki i mieszkańców Przemyśla do pójścia do urn 26 kwietnia i zadecydowania o losach przemyskiego rynku. To jedna z najważniejszych w ciągu ostatnich lat kwestii związanych z kształtowaniem przestrzeni publicznej w mieście.

- Przykład Przemyśla jest symptomatyczny dla całej dyskusji o modernizacji w Polsce - mówi Agnieszka Grzybek. - Władze miasta chciały przeforsować swoją wizję renowacji rynku: wyciąć drzewa i spłaszczyć unikatowy w skali Europy pochyły rynek. Tym razem jednak spotkały się z niespotykaną do tej pory reakcją mieszkanek i mieszkańców. W liczącym niespełna 70 tysięcy osób mieście ponad 6 tysięcy podpisało wniosek o referendum w tej istotnej dla lokalnej społeczności sprawie. Co więcej, pomimo początkowego oporu władz, dzięki naciskom mediów i opinii publicznej udało się doprowadzić do referendum. Odpowiednio wysoka frekwencja jest warunkiem uznania jego wyników przez władze miasta. Dlatego zachęcamy mieszkanki i mieszkańców Przemyśla, aby w najbliższą niedzielę udali się do komisji wyborczych i oddali swój głos na miasto dla ludzi!

- Podstawą zrównoważonego i trwałego rozwoju jest aktywne uczestnictwo społeczności lokalnej w podejmowaniu decyzji dotyczących dobra wspólnego, jakim jest miasto – dodaje Dariusz Szwed. – Miasto to ludzie a lekceważenie opinii mieszkańców nie służy budowie nowoczesnego społeczeństwa. Podstawowym zadaniem władz jest zachęcanie i ułatwianie ludziom aktywnego uczestnictwa w procesie modernizacji. To zwiększa zaufanie i kapitał społeczny oraz podnosi atrakcyjność miasta – dla mieszkańców i dla inwestorów. Przemyślanie pokazują, jak ważna jest demokracja i nasze w niej uczestnictwo. To pozytywny sygnał dla całej Polski – jesteśmy tu gospodarzami, zależy nam na jakości życia w mieście i chcemy decydować o naszej wspólnej przyszłości.

- 26 kwietnia pokażmy, że nie jest nam wszystko jedno! - dodaje Bartłomiej Kozek, sekretarz generalny Zielonych, kandydat do Parlamentu Europejskiego z listy PdP CentroLewica w okręgu podkarpackim. - Od poziomu naszego uczestnictwa zależy, czy nasze zdanie będzie wiążące dla władz miasta. Nie dajmy sobie wmówić, że demokracja polega na tym, by raz na 4 lata zagłosować i potem pozwolić wybranym przedstawicielkom i przedstawicielom na robienie tego, co im się podoba. Demokracja nie działa bez naszej kontroli i ciągłego uczestnictwa. Dlatego pokażmy, że chcemy wspólnie kształtować nasze miasto.

Rynek w Przemyślu - dajcie szansę demokracji!

2009-04-18T20:03:00.003+02:00

Zielone wideo czas zacząć!

2009-04-15T18:54:00.000+02:00

Bruksela da się lubić

2009-04-14T14:50:00.002+02:00

Miasto tak typowo "mieszczańskie" musiało chyba stać się centrum Europy. Czuć tu przełom XIX i XX wieku. Czuć tu różnorodność, kiedy na ulicy spotyka się wszelkie narodowości, rasy i wyznania. W dzielnicy gejowskiej powiewają tęczowe flagi. W afrykańskiej w weekendy ulice zamyka się dla ruchu samochodowego i organizuje się imprezy i targi. Jak w takim miejscu mogłoby zabraknąć kogoś z Podkarpacia?

Czy jednak mamy wysłać tam kogoś, kto będzie chciał ten kolorowy świat ujednolicić, opętany misją zbawiania go na siłę? Czy jedynym problemem Polski południowo-wschodniej, którym mają się zająć na szczeblu unijnym, ma być "obrona wartości chrześcijańskich"? Wydaje mi się, że niekoniecznie.

Potrzeba nam Europy solidarnie zmagającej się z kryzysami - gospodarczym, społecznym i ekologicznym. Potrzeba nam Europy, która nie będzie odwracała się plecami od obywatelek i obywateli, lecz będzie tworzyła warunki do ich rozwoju i spełnienia. Skoro tak, to w tych wyborach warto wybrać inaczej. No, chyba że chcemy "proeuropejskiego" Mariana Krzaklewskiego od "proeuropejskiej Platformy Obywatelskiej, nawróconego na ludową chadeckość europosła z PiS albo Prawych i Sprawiedliwych, mężnie walczących z kolorową różnorodnością w imieniu rzekomo uniwersalnych wartości.

Ordynacja do Parlamentu Europejskiego jest nieco magiczna, ale gwarantuje proporcjonalność wyników. Jeśli jednak w danym okręgu frekwencja będzie niska, może zdarzyć się tak, że nie będzie on miał ani jednej reprezentującej go osoby. 5 lat temu blisko było w Kujawsko-Pomorskim, które otrzymało tylko 1 mandat. Podkarpacie zdobyło 2, które podzieliło między PiS a LPR. Dziś, gdy do podziału jest nie 54, a tylko 50 mandatów, ryzyko, że Podkarpacie zostanie bez reprezentacji w Brukseli rośnie.

To ryzyko powinno zachęcić do tego, by 7 czerwca udać się do urn. Słabość skrajnej prawicy jest zauważalna gołym okiem, więc nadarza się niepowtarzalna okazja, by miast wybierać pomiędzy różnymi odcieniami niebieskiego (nawet PSL, przyjmując europosła Janowskiego, zrezygnował z jakiejkolwiek alternatywnej wobec oligopolu POPiSu wizji) wpuścić do naszego województwa nieco powietrza.

Kandyduję, bo chcę wpuścić tu nieco koloru. Konkretnie zielonego. To kolor nadziei - na lepszą, bardziej ekologiczną i ludzką przyszłość. Ludzką, to znaczy dla ludzi, a nie przeciwko nim. Razem możemy kształtować politykę Unii, przybliżyć ją do nas. UE to nie tylko worek z pieniędzmi - to także przestrzeń pokoju, tolerancji i różnorodności. Cieszę się, że jako Zielony kandyduję z list CentroLewicy, której liderem będzie Krzysztof Martens - jeden z nielicznych polityków centrolewicowych w regionie, który może zagrozić dobremu samopoczuciu Platformy Obywatelskiej i Prawa i Sprawiedliwości. Bo nie o dobre samopoczucie chodzi w tych wyborach - chodzi o zbudowanie lepszej przyszłości. Czy mogą ją zbydować opierające się na narodowych egoizmach partie prawicowe? Szczerze wątpię.

Na Placu Luksemburskim można jeść nie tylko krewetki. Klimat różnorodności czuć nawet po różnorodności sprzedawanego piwa i po mnogości produktów z logo Fair Trade. Chyba warto, by Podkarpacie reprezentowali tam ludzie, którzy tę różnorodność mają we krwi. Czas wąsatych sarmatów minął - czas, by nasze polityczne wybory również to odzwierciedlały.

Bartłomiej Kozek

Rzeszów doczekał się tęczy

2009-03-19T19:53:00.002+01:00

Cudownie - pomyślałem, widząc informację o pierwszej imprezie środowisk LGBTQI w Rzeszowie. Na chwilę obecną to inicjatywa jeszcze dość zamknięta, ale czemuż się dziwić - nikt nie chciałby oberwać na inauguracji pierwszego powiewu wolności tak bardzo na wschód od Wisły. W Lublinie powoli krystalizuje się ośrodek Kampanii Przeciw Homofobii, ale to ciut większe miasto. Stolica Podkarpacia do tej pory nie kojarzyła się raczej z azylem dla osób innych niż heteronormatywne. Tym cenniejsza jest inicjatywa osób, które nie dość, że chcą zostać, to jeszcze chcą wreszcie być sobą.

Ze wspomnianym już przeze mnie wpływem Kościoła wiąże się tłumienie ludzkiej indywidualności. Tłumienie tak daleko posunięte, że nawet niektóre lokalne media lubują się w przyłączaniu do backlashowej, konserwatywnej krucjaty przeciwko zdemoralizowanej "cywilizacji śmierci". Niedawno na własne oczy widziałem obrzydliwy tekst o tym, jak bardzo niszczycielska jest "homoseksualna propaganda", okraszany cytatami z forów internetowych typu "nie wlewa się paliwa do rury wydechowej". Pan "dziennikarz" zakończył swe błyskotliwe inaczej wywody stwierdzeniem, że jeśli szef mu utne za to pensję, to będzie nietolerancyjny. Najwyraźniej mowa nienawiści jako podłechtanie własnego, heteroseksualnego ego musiała działać. Cóż, miłośników walki z rzekomo krępującą polityczną poprawnością nie brakuje...

Tak więc wszystko jest dozwolone - byle "w domu, po kryjomu". Absurd. Prywatne jest także polityczne. Ta sama kultura, patriarchalna, homofobiczna, wsobna i ksenofobiczna, odpowiada za konkretne, ludzkie tragedie. Tragedią jest, że patrzy się z niższością na osoby tej samej płci, które chodzą ze sobą za rękę po ulicy. Tragedią jest, że nadal patrzymy z poczuciem wyższości na Romki i Romów, Ukrainki i Ukraińców - tylko dlatego, że są "inni". Nie możemy doczekać się racjonalnej polityki wkluczania mniejszości, bowiem rządzący pozostają na to głusi. Ba, nie przeszkadza im nawet fakt, że po dziś dzień kobiety zarabiają za tę samą pracę mniej niż mężczyźni, a na rozmowach kwalifikacyjnych wbrew prawu pyta się je o plany dotyczące posiadania dzieci. Tak oto rodzi się opresja - i trzyma się całkiem nieźle.

Nie możemy pozwolić na to, by terroryzowała nas wszystkich rzekoma "moralna większość", pilnująca, czy rzucamy na tacę w kościele, sprawdzająca, z kim śpimy, co czytamy, jakie mamy pochodzenie. Jeśli zgodzimy się na ten dyktat, grupa ta będzie miała nieproporcjonalnie duży wpływ na rzeczywistość. Wpływ, na który nie zasługuje - nie potrafi bowiem pojąć, że o ile może w swych ramach kierować się własnymi zasadami, to jednak nie może narzucać ich innym. Przez niezrozumienie tego faktu ów ideologiczny kolos podkopuje własne, gliniane nogi. Już dziś sondaż "Metra" pokazał, że ludzie w wieku 25-34 wyżej niż własny kraj cenią swoich pracodawców. Prawdziwy chichot historii, skierowany w stronę prawdziwych Polaków-katolików...

Niech więc stanie się tęcza! Tylko w poszanowaniu różnorodności i tworzeniu obywatelek i obywateli, a nie poddanych lokalnych bonzów - świeckich i duchowych - możemy marzyć o byciu europejskim krajem. Europa to nie worek do wyjmowania pieniędzy na inwestycje - to wyzwanie i odpowiedzialność wynikająca z budowania wspólnoty. Wspólnoty ludzi różnych, ale równych. Pogarda przegra - głęboko w to wierzę, a tęczowe wojowniczki i wojownicy będą tymi, które i ktrórzy sprawią, że ten sen stanie się rzeczywistością.

Bartłomiej Kozek

Błękitnie czy granatowo? A może zielono?

2009-03-18T23:56:00.002+01:00

Plotki o starcie Mariana Krzaklewskiego z podkarpackich list PO nie tylko mnie zaskoczyły - wręcz zrównały z ziemią. Podobnie zresztą jak i wcześniejsze pomysły Prawa i Sprawiedliwości na Pomorzu. Pomysł tych formacji na program dla Podkarpacia wskazuje wyraźnie, że nie ma większych różnic pomiędzy rzekomo "proeuropejską" Platformą a "patriotycznym" PiSem. To wszystko pozory, tak jak pozorna jest rywalizacja i zróżnicowanie programowe między tymi formacjami.

Jako dziecko Podkarpacia trudno było zaczynać swoje fascynacje polityczne od innej niż prawica opcji na politycznej scenie. Tym bardziej, że w 1997 roku AWS miał bardzo silne poparcie instytucji, która w województwie ma dość duże wpływy - Kościoła katolickiego. Obserwowanie moralnej degengrolady i nieudacznictwa politycznego ówczesnej ekipy skutecznie zaimpregnowały mnie jednak na konserwatywną politykę swar i kłótni. Politykę, za którą z tylnego siedzenia odpowiadał Marian Krzaklewski. Politykę, która skończyła się słynną dziurą budżetową Bauca i gospodarczą stagnacją, bardzo na Podkarpaciu odczuwaną.

Zapomnienie o czterech reformach premiera Buzka przyszło szybko - już w 2004 mógł zostać eurodeputowanym. Wygląda na to, że w 2009 roku taka sama szansa stanie przed byłym szefem "Solidarności". Zdumiewające, że dla poprawienia wyniku wyborczego tak PO, jak i PiS gotowe są na wciągnięcie na swoje listy człowieka, którego styl uprawiania polityki budził tak olbrzymi sprzeciw. Sprzeciw, z którego na dobrą sprawę tak PO, jak i PiS wyrosły. Widocznie nie jest to już istotna kwestia dla decydentów.

Swoją drogą to bardzo ciekawe, że niegdysiejszy szef związku zawodowego startować będzie z list partii, proponującej antyegalitarny podatek liniowy i dążącej do rozluźnienia kodeksu pracy tak, by pogorszyć pozycję pracownika. To się nazywa wolta...

Podkarpacie może być inne - może dzięki unijnym funduszom wejść na drogę zrównoważonego rozwoju. To wstyd, że coraz bardziej odkłada się w czasie modernizację linii kolejowej Rzeszów-Medyka, dzięki której można by było w 40 minut dotrzeć z Przemyśla do stolicy województwa. To smutne, że nadal na południowym wschodzie kraju tak wiele jest nietolerancji i uprzedzeń. Sądzę, że to najwyższy czas na zmiany, które sprawią, że będzie można się tu czuć jak prawdziwe Europejki i Europejczycy. Marian Krzaklewski takiego poczucia nie da.

Bartłomiej Kozek

List Otwarty do Przezydenta Przemyśla ws. Rynku

2009-01-30T16:14:00.003+01:00

Szanowny Panie Prezydencie!

Zwracam się do Pana z listem otwartym w sprawie przemyskiego Rynku. Bardzo ucieszyła mnie inicjatywa samych mieszkanek i mieszkańców o przeprowadzenie referendum o kształcie tego centralnego dla miasta miejsca.

Przemyski Rynek pozytywnie wyróżnia się na tle wielu innych podobnych miejsc – wiem, bowiem byłem długoletnim mieszkańcem Przemyśla i okolic. W sprawach tak istotnych jak sposób zagospodarowania bodaj najważniejszego miejsca w całym mieście nie wystarczą skromne konsultacje społeczne – należy posłużyć się instytucją referendum, w której same mieszkanki i mieszkańcy miasta zdecydują o kształcie przestrzeni publicznej.

Nie można zasłaniać się w tej sprawie kosztami – jeśli publiczny grosz ma zostać wydany na rozwiązania, które nie usatysfakcjonują osób najbardziej nimi zainteresowanymi, to wystawi to nie najlepszą cenzurkę władzom miasta.

Inicjatywa społeczna, organizująca się wokół pomysłu na referendum stanowi bezprecedensowy przykład ożywienia społeczeństwa obywatelskiego w mieście – mieście, które do tej pory nie słynęło ze społecznej aktywności. Nie warto, by opinia kilku tysięcy mieszkanek i mieszkańców miasta, chcących przeprowadzenia referendum w sprawie, którą uznają za ważną, zostało zlekceważone.

Mam nadzieję, że władze miasta Przemyśla ustanowią decyzją o przeprowadzeniu referendum w sprawie Rynku pozytywny precedens, który kolejne miasta w kraju będą stosować przy najważniejszych inwestycjach architektonicznych na ich terenie. Mógłbym wtedy śmiało powiedzieć to, co już dziś czuję – jestem dumny z bycia Przemyślakiem.

Z poważaniem - Bartłomiej Kozek, Sekretarz generalny Zielonych 2004

Przemyski Rynek - warto rozmawiać

2009-01-05T01:44:00.002+01:00

Chyba po raz pierwszy w historii Przemyśla po roku 1989 lokalna polityka zaczęła budzić aż takie emocje. Plan przebudowy przemyskiego Rynku otworzył przestrzeń miejską na bezprecedensową debatę o jej przyszłości - przyszłości, o której rozmawia się już nie tylko w zaciszach politycznych gabinetów, ale w domach i na ulicach.

Inicjatywie referendum w sprawie przemyskiego Rynku wypada tylko przyklasnąć. Przestrzeń publiczna służyć ma przede wszystkim mieszkankom i mieszkańcom, nie zaś urzeczywistnianiu ambitnych wizji miejskich włodarzy. Ci zaś, niezależnie od wielkości jednostki administracyjnej, pozostającej pod ich pieczą, mają przykrą tendencję mijania się ze społecznymi oczekiwaniami. W Warszawie Hanna Gronkiewicz-Waltz chce postawić wieżowiec w parku, mimo faktu, że 92% pytanych w sondażu opowiedziało się przeciwko temu pomysłowi. Teraz myśli się o wydaniu 8 milionów złotych, a mało kto w Urzędzie Miasta pyta się, czy jest to konieczne.

A co, jeśli Przemyślankom i Przemyślanom obecny Rynek się podoba? Co, jeśli lubią charakterystyczne drzewa i równie charakterystyczną pochyłość? Czy wszelkie tego typu miejsca muszą być ujednolicane według jednego, prostego szymelu - na płasko i szaro? Wiele wskazuje na to, że inicjatywie obywatelskiej uda się zebrać wystarczającą ilość podpisów, by przeprowadzić referendum miejskie. Władze miasta, chcące wydać parę milionów złotych na zmiany, jednocześnie nie mają ochoty wydać 200 tysięcy na to, by zapytać się ludzi, czy w ogóle są one potrzebne.

Dość kuriozalna to logika, ale po przyjęciu miejskiego budżetu głosami opozycji w Radzie Miasta dziwić niekoniecznie musi. Europejskie standardy w tej dziedzinie są obecnie zupełnie inne. Referendum jest standardową metodą zabierania głosu w sprawach istotnych dla życia lokalnej społeczności. Pojawiają się też elementy demokracji bezpośredniej, takie jak rezerwowanie dla inicjatyw obywatelskich określonej części miejskich budżetów. Już dawno zdano sobie sprawę z tego, że demokracja nie polega na tym, że przeprowadza się raz na jakiś czas wybory, a ich wynik pozwala rządzącym na zupełną dowolność w podejmowanych działaniach.

Obecny kształt Rynku nie powinien być powodem do zmartwień dla władz miasta. Pamiętam godziny przesiadywane na nim po zajęciach w liceum i jakoś nigdy od nikogo nie usłyszałem, by należało zmieniać jego koncepcję przestrzenną. Zaoszczędzone na pomyśle pieniądze można wydać na dziesiątki inwestycji "przyjemnych i pożytecznych", by użyć oświecenioego sloganu. Można przeznaczyć więcej pieniędzy na renowacje miejskich kamienic. Zainwestować w termoizolacje i panele słoneczne na budynkach, przyczyniające się do obniżenia zużycia prądu i tym samym mniejszych rachunków. Bezpłatny Internet miejski. Stworzenie sieci miejskich ścieżek rowerowych i parkingów dla jednośladów, co byłoby fantastycznym magnesem dla ekologicznej turystyki.Ogranicza nas tylko wyobraźnia.

Warto zatem mieć jej na tyle, by zapytać mieszkanki i mieszkańców, jakiego Rynku pragną.

Bartłomiej Kozek

Wypromować "Łemkowszczyznę" tak jak Bieszczady!

2008-10-14T19:03:00.002+02:00

Jestem młodym badaczem, i ongis króciutko zajmowałem się analizą szans rozwoju turystyki w Polsce. Badałem sprawy mniejszości etnicznych w Polsce i zwróciłem uwagę na Łemków- mniejszość z okolicy Beskidu Niskiego, określaną jako już zanikającą, bowiem przynależnośc do tej mniejszości zadeklarowało w czasie spisu powszechnego ludności w 2002 r. jedynie 1580 osób z terenu woj. małopolskiego i 147 z terenu woj. podkarpackiego.

Niemniej jednak język Łemków, będący wg niektórych językoznawców gwarą języka rusińskiego, przetrwał lokalnie. Kontrowersyjną kwestią jest, czy gwary łemkowskie stanowią odrębny język, lokalne gwary języka ukraińskiego, czy też zachodnią odmianę języka rusińskiego- co do tego naukowcy są niezgodni, a i sam język jest niejednolity.

Dziwi że w regionie będącym terenem jeszcze niedawno zamieszkałym przez Łemków, tak szybko o nich zapomniano. Odwiedzając ongiś przejazdem Beskid Niski, o tym, że mieszkali tutaj Łemkowie, dowiedziałem się dopiero z gazet.

Uważam że tamtejsze władze nie wykorzystują szansy jaką daje historia tego regionu, pozwalająca na pokazanie odwiedzajacym ten region jego unikalności, choćby poprzez odtworzenie językowej i kulturowej odrębności jaka go ongiś charakteryzowała, chocby tylko na potrzeby ruchu turystycznego. Wszak powołano tutaj nawet oddzielne byty państwowe- chwilowo powstała "Republika Komańczańska" o nacjonalistycznym charakterze (ze stolicą w Komańczy), równie krótko trwała "Ruska Narodowa Republika Łemków". Wprowadzono nawet dialekt łemkowski do szkół i prasy.

Wydawałoby się że we współczesnym świecie unikalność jest w cenie, i każdy stara się podkreślić swą odrębność, tak by zainteresowac nią innych- czy to turystów, czy to inwestorów. W tym przypadku jednak wydaje mi się że tamtejsze władze wolą o owej odrębności zapomnieć nie chcąc jej kultywować, uważając ją za nie wartą do nagłaśniania.

Dlaczego nikt nie stara sie wskrzesić tradycji odrębnosci etnicznej tego obszaru, dlaczego lokalne władze nie starają sie wskrześcić "Łemkowszczyzny"-krainy tych historycznych Łemków, zdziesiątkowanych akcją "Wisła", kiedy to wysiedlono około 200 tys. ludności łemkowskiej? A może wciąż istnieje obawa przed "odrodzeniem się" odrębności Łemków? Śmiem jednak twierdzić, że byłoby to pożądane dla regionu- odzyskałby on na nowo jego utraconą unikalność, która powinna zadziałać na turystów jak magnes.

"Łemkowszczyzna" powinna w mojej opinii zastąpić funkcjonującą w opinii publicznej nazwę "Beskidu Niskiego", jaka używana jest dla określenia tego regionu. Nazwa "Beskid Niski" jest turystycznie nieatrakcyjna, ma charakter naukowy i odnośi się jedynie do geografii regionu, a nie do jego przeszłości kulturowej i historycznej. Nazwa "Łemkowszczyzna" powinna być przez władze lokalne tak rozpropagowana, jak rozpropagowano nazwe "Bieszczady", która przyciąga w sąsiednie góry masy turystów.

Uważam że odpowiednie marketingowe wykorzystanie odrębności etnograficznej tego regionu poprzez podkreślenie odrębności językowej regionu ongiś zamieszkanego przez Łemków, pozwoliłoby na zbudowanie ciekawego wizerunku marketingowego dla turystów odwiedzająch polskie góry, których tego typu "egzotyczny" region mógłby przyciągać. Pozwoliłoby to też na zbudowanie poczucia wspólnoty mieszkańców tych terenów, którzy czuliby się zjednoczeni jako lokalna społeczność zamieszkująca region o bogatej historii jego odrębności.

Jak dla mnie to tereny zasiedlone ongiś przez Łemków powinny kultywować tradycje odrębności językowej, wprowadzając wzorem wielu miast kaszubskich dwujęzyczne oznaczenia ulic, instytucji i sklepów. Podkreślenie odrębności językowej, nawet jeśli ten drugi język już niemal wymarł, powinno służyć przypomnieniu turystom i mieszkańcom o społeczności Łemków, "górali" posiadających unikalną kulturę, język, religię i obyczaje, a także unikalne malarstwo Nikifora -Epifaniusza Drowniaka.

Niestety, mam wrażenie że łemkowska przeszłość tego regionu jest tępiona, spychana na śmietnik historii, traktowana jako kłopotliwa. Istotnie, wiele z historii relacji polsko-łemkowskich jest do dziś przedmiotem zawstydzenia i poczucia winy (np. akcja "Wisła" z 1947 roku; potępiona przez Senat RP w 1990 r.), a jedyną metodą na przezwyciężenie podziałów jest wg mnie rzetelne przedstawienie historii tego regionu, wg mnie bardzo interesującej. Niemniej uważam iż odrębność etniczna Łemkowszczyzny, winna stać się motywem przewodnim akcji marketingowej mającej rozpropagować walory turystyczne tego regionu w Polsce i w Europie, zamiast być przemilczana. Szkoda, by tak bogate dziedzicto kulturowe marnowało się na śmietniku historii.

Adam Fularz

Pomalujmy Podkarpacie na zielono

2008-10-13T22:24:00.000+02:00

Przykład obwodnicy Ropczyc dobitnie pokazuje, że w myśleniu politycznych decydentów nadal pokutuje wiara w przemysłowy model modernizacji, zgodnie z hasłem "po trupach do celu". By zrealizować tego typu zamierzenie, jest się gotowym do wyburzenia ponad 30 domów i zbudowania drogi, która będzie leżała 300-400 metrów od centrum miasta. Trudno tego typu szlak komunikacyjny nazwać obwodnicą, która z założenia powinna miasto raczej omijać niż tak głęboko w ingerować w jej strukturę. Władz miasta ani drogowców nie usprawiedliwiają pokrętne tłumaczenia, że ludzie wiedzieli, gdzie ta droga miała przebiegać. Życiowa elastyczność wymaga, by mieć na tego typu sytuacje plan B.

Tego typu planem jest pomysł obwodnicę od strony północnej. W ten sposób droga zbliżyłaby się do części przemysłowej powiatu ropczycko-sędziszowskiego i jednocześnie - do kolei, co umożliwiłoby przerzucenie części transportu na tory. W całej sprawie, w której mieszkanki i mieszkańcy jednej z ropczyckich ulic walczą z urzędniczym absurdem, rzeczonych absurdów nie brakuje. Z powodu lęku przed potencjalnymi karami ze strony Unii Europejskiej zdecydowano się na finansowanie budowy ze środków krajowych. Problem w tym, że nikt nie potrafi wskazać, gdzie owe środki są zarezerwowane - poprawka budżetowa w tej sprawie przepadła w sejmowym głosowaniu.

Komisja Europejska domaga się teraz wyjaśnień od polskich władz, bowiem istnieje podejrzenie złamania prawa obywatelek i obywateli do informacji zgodnie z przyjętą przez nasz kraj konwencją z Aarhus. Zdumiewa też fakt, że zamiast dbać o środowisko i zyskać tym samym szansę na unijne dotacje, GDDKiA razem z samorządem wolą iść w kierunku formalnego konfliktu prawnego, który jeszcze bardziej oddala w czasie budowę potrzebnej miastu obwodnicy. Skoro nie przeszkadza im, że miasto uttraci korytarz nawiewowy świeżego powietrza, idącego od południa, wyburzone zostanie kilkadziesiąt domów, a kolejne kilkadziesiąt drzew, to ciśnie się na myśl tylko jedno słowo - pogarda. Pogarda dla ludzi i środowiska.

Czy można inaczej? Można, i Zieloni na całym świecie starają się to udowodnić. Jednym z niechlubnych dziedzictw PRL była degradacja przyrodnicza. Wszyscy pamiętamy widok martwych drzew w Górach Izerskich w Sudetach. Brudne powietrze i brudna woda były u początku transformacji codziennym doświadczeniem. Dziś, kiedy jesteśmy już w Unii Europejskiej, chcemy nadgonić stracony czas. To zrozumiałe. Niezrozumiała jest jednak ślepa chęć powtarzania tych samych błędów, za które do dziś kraje Europy Zachodniej płacą wielką cenę.

Nie jest tak, że jedyna droga Podkarpacia do Europy wiedzie przez budowę monumentalnych autostrad albo fabryk. Zgodnie z zapisaną w Konstytucji RP zasadą zrównoważonego rozwoju pod uwagę należy brać kwestie ekologiczne, społeczne i ekonomiczne. Bez ich wyważenia nie ma mowy o tym, by Polska południowo-wschodnia wyrwała się z kręgu biedy i dołączyła do europejskiej czołówki.

Nowoczesne myślenie o rozwoju zawiera w sobie wiele elementów, spośród których tylko niektóre zostały uwzględnione np. w wojewódzkich planach wykorzystywania unijnych funduszy. Cieszy wysoki udział (ok. 25%) kolei w regionalnym programie operacyjnym - bez szybkiego dojazdu z Przemyśla czy Rzeszowa do Krakowa i Warszawy trudno będzie o przyciągnięcie nie tylko inwestycji, ale i turystów. Podkarpacie nadal przeznacza niecałe 2,5% wyżej wymienionych funduszy na odnawialne źródła energii - choć jak na średnią krajową obydwa te wskaźniki są całkiem wysokie, to jednak dla potrzeb regionu są one za niskie.

Rosnąca ilość samochodów na drogach wpływa negatywnie na płynność komunikacji, zmiany klimatyczne - ale też i na nasze zdrowie. Ci, którzy codziennie rano czują zapach ukraińskiej benzyny wiedzą, o czym mówię. Potrzebny jest nam sprawny transport zbiorowy, ale też i ścieżki rowerowe. Inaczej utkniemy w korkach na dobre. Rowerostrady wysokiej jakości byłyby prawdziwą atrakcją turystyczną, rośnie bowiem ilość entuzjastek i entuzjastów eskapad na dwóch kółkach.

Mało kto potrafi oprzeć się magii Bieszczad - trudno się dziwić. Gdyby jednak tereny te nie były chronione, szybko straciłyby swój urok. Aż dziw bierze, że po dziś dzień nie możemy doczekać się powstania Turnickiego Parku Narodowego. Straszy się ludzi utratą możliwości zarobkowania, nie pokazuje się za to zysków, jakie płyną ze wzrostu zainteresowania rejonem chronionym. Agroturystyka, baza obsługowa, komunikacja zbiorowa, poprawa infrastruktury - to tylko niektóre z możliwości, jakie wyłaniają się, jeśli tylko pojawi się dobry plan. Doświadczyło tego wiele lokalnych wspólnot z całej Polski. Przyroda może się zatem okazać całkiem niezłą przyjaciółką człowieka, a przeciwstawianie ludzi żabkom czy kwiatkom okazuje się być fałszywą alternatywą.

Olbrzymi potencjał energetyczny tkwi też w energooszczędności i odnawialnych źródłach energii. Energia słońca, wiatru i wody, racjonalnie wykorzystywana, może uniezależnić nas wszystkich od surowców nieodnawialnych, najczęściej importowanych. Inwestowanie w energooszczędność i poprawianie efektywności energetycznej ma też zbawienny wpływ na nasze portfele. Ekologia zatem nie jest droga - czasem, dzięki tego typu działaniom (ocieplanie, żarówki energooszczędne, termostaty w kaloryferach), możemy zmniejszyć nasze rachunki za energię bez obniżania jakości życia. Ważne, by w tym procesie wspierało nas państwo i samorządy.

Gospodarka nie opiera się już na wyścigu o to, kto wyprodukuje więcej stali. Prawdziwy, fascynujący wyścig toczy się w ludzkim umyśle – na tym polega nowoczesne, oparte na wiedzy społeczeństwo. Darmowy Internet w każdej gminie to nie mrzonka – to konieczność. Otwiera bowiem dostęp do morza informacji i możliwości, takich jak telepraca czy też kształcenie na odległość. To wielka szansa dla terenów takich, jak Podkarpacie, czego przykładem niewątpliwy sukces Doliny Strugu.

Pochodzę z Podkarpacia - urodziłem się w Rzeszowie, moje młodzieńcze życie obracało się wokół Przemyśla i okolic, a Ropczyce to okolice rodzinnych stron mojego taty. Nie mówię o tych prostych przykładach jako ekspert, patrzący z dystansu i mówiący ex cathedra, co należy zmienić. To moje marzenie o lepszym miejscu do życia - miejscu, z którego nie będzie się uciekać na drugi koniec świata, przyjaznego nam wszystkim. Wierzę, że jest to możliwe - warto zatem mieć nadzieję. A jak powszechnie wiadomo, kolorem nadziei jest kolor zielony.

Materiał prasowy Stowarzyszenia na rzecz Turnickiego Parku Narodowego

2008-09-20T10:00:00.004+02:00

Stowarzyszenie a park

Próby powołania Turnickiego PN podejmowane są od lat, niestety do dziś park nie powstał. W warunkach zaniechania działań na rzecz jego utworzenia oraz systematycznej utraty walorów przyrodniczych Gór Turczańsko - Sanockich oraz Pogórza Przemyskiego powstało Stowarzyszenie na rzecz Turnickiego Parku Narodowego. Stowarzyszenie nie jest jednak podmiotem, który mógłby zastąpić kompetentne instytucje państwowe. Nie posiadamy odpowiedniego zaplecza, dodatkowo - od strony formalnej potrzebne są decyzje i współdziałanie odpowiednich instytucji państwowych. Jesteśmy od przypominania i propagowania tej jakże potrzebnej formy ochrony przyrody, w pewnym sensie także informujemy i dementujemy "zabobony", które narosły w związku z planami powołania parku. Idea Turnickiego PN nie zatem jest niczym nowym. Istnieje dokumentacja projektowa, co więcej – Turnicki PN funkcjonuje w planach zagospodarowania oraz strategiach i analizach o zbnaczeniu regionalnym i państwowym.

Lokalni politycy najczęściej samorządowcy udają, że nie widzą problemu parku. Temat Turnickiego Pn podjęło na nowo Ministerstwo Środowiska- rozpoczeto wstępny etap procedury powołania parku. Niestety, zgodę na powstanie parku wyrazić muszą w obecnym stanie prawnym lokal;ne samorządy. I tu leży całe sedno problemu. Konkludując – Stowarzyszenie ma zainteresować problematyka Turnickiego PN kręgi decyzyjne, media a przede wszystkim opinie publiczną.

Granice Turnickiego PN

Obszar projektowanego Turnickiego PN cechuje zwartość obszaru, możliwość bezkonfliktowego wyznaczenia granic oraz bardzo małe zaludnienie.

Nowa, kompromisowa wersja parku zakłada objęcie ochroną 10.000 ha . Taka propozycja godzi w sposób wzorcowy interesy samorządów, leśników, myśliwych z szeroko pojętym interesem państwa, którego zadaniem jest ochrona dziedzictwa narodowego, jakim jest niewątpliwie środowisko przyrodnicze.

Obszar parku jest argumentem koronnym tego kompromisu. Warto zauważyć, iż obszar Ndl. Bircza to 30.000 ha przy średniej wielkości nadleśnictwa w Polsce wynoszącej 15.000 ha. Te liczby mówią same za siebie . Projektowany p[ark obejmie jedynie 1/3 powierzchni Ndl. Bircza. Rzekomy wzrost bezrobocia w takim stanie rzeczy pozbawiony jest jakiejkolwiek poważniej argumentacji. Tym bardziej, iż park to także nowie miejsca pracy, infrastruktura okołoparkowa i turystyczna- tym bardziej. Zatrudnienie w parku oraz rozwój turystyki i agroturystyki zrekompensuje koszty wyłączenia z gospodarki leśnej 10.000 ha lasów. Mając na uwadze powyższe obszar parku w porównaniu z pierwotnym projektem uległ znacznemu uszczupleniu. W dużym uproszczeniu Turnicki Pn obejmie tereny na południe i wschód od rzeki Wiar i co ważne - to obszar niemal zupełnie bezludny.

Dodatkowym argumentem za powstaniem parku jest korzystna struktura własnościowa, są to w przeważającej większości grunty Skarbu Państwa. Wyłączony jest tym samym problem natury własnościowej.

Stanowisko lokalnych samorządów

Stanowisko lokalnych samorządów jest negatywne. Taka postawa z jednej strony dziwi, z drugiej nie tyle przeraża, co śmieszy. Wydaje się iż „ochrona przyrody” to w ustach samorządowców pusty slogan bez pokrycia w realnych działaniach. Samorządowcy reagują alergicznie już na samą myśl , iż cześć obszaru gminy może być objęta jakąkolwiek ochroną. Z jednaj strony wydaja duże sumy na promocje gminy, która przedstawiają jako „ekologiczną”, z drugiej sprowadzają inwestycje i inwestorów nie patrząc na uwarunkowania przyrodnicze a jedynie na szybkie profity ekonomiczne. To oczywista krótkowzroczność, z której rozliczą nas kolejne pokolenia . Samorządy rzadko widzą wartość w przyrodzie , nie wiedza jak na niej można zarobić. Inna sprawa jest zupełnie niezrozumienie zasady zrównoważonego rozwoju – usankcjonowanej zresztą konstytucyjnie.

Stanowisko samorządów Birczy, Fredropola i Ustrzyk Dolnych nie jest korzystne dla projektowanego Turnickiego PN. Podstawowy argument włodarzy tych gmin jest następujący - park zatrzyma rozwój, nie będzie inwestycji, wzrośnie bezrobocie. Ci sami samorządowcy zapominają jednakże o swoich „dokonaniach” na rzecz regionu. Czy w ostatnicjh latach zatrzymano odpływ młodzieży, jaki jest poziom edukacji. Czy poprawił się stan infrastruktury i dróg? Niech samorządowcy w pierwszej kolejności odpowiedzą na te pytania . Najłatwiej jednak znaleźć sobie przeciwnika w przyrodnikach, obarczyć za katastrofalny stan finansów park, który jeszcze nie powstał. Takie antagonizowanie to najłatwiejsze rozwiązanie. Jednak nie prowadzi do konstruktywnych konsensusów

Park a gospodarka leśna

Oczywiście gospodarka leśna prowadzona jest zgodnie z zasadami sztuki leśnej. Jenak warto zadać pytanie - czy obszar projektowanego parku narodowego powinien być w taki sposób eksploatowany i traktowany jak zwykły las gospodarczy? W ciągu ostatnich 15 lat obszar stracił wiele ze swoich dawnych walorów - właśnie za sprawą wspomnianej eksploatacji zasobów leśnych. Co prawda funkcjonuje Leśny Kompleks Promocyjny "Lasy Birczańskie", ale wbrew powszechnym opiniom struktura ta nie jest żadną formą ochrony przyrody. W praktyce postulaty ochronne formułowane przez leśników stoją w rażącej i widocznej sprzeczności w stosunku do intensywnej gospodarki leśnej, którą prowadzą.

Tylko powstanie parku może zatrzymać ten proces. W przypadku upadku idei parku stracimy „perłę Podkarpacia”. Taka perspektywa stawia pod znakiem zapytania wizję „czystego i zielonego” województwa.

Przy okazji nie możemy zapominać, że nowe obszary chronione, w tym parki narodowe, to podnoszenie jakości życia. Stan zachowania środowiska w oczywisty sposób przekłada się na nasze zdrowie,na to czym oddychamy, co pijemy.

Warto pamiętać, że ochrona przyrody to kapitał, który należy przełożyć na konkretne korzyści finansowe. Do dziś gmina Bircza nie ma statusu gminy uzdrowiskowej, co w niedalekiej przeszłości postulowano.

Zaniechano rozwoju w oparciu o lokalne walory, skupiając się na archaicznej gospodarce lesnej.

Park a istniejące formy ochrony przyrody

Istniejące formy ochrony przyrody nie zapewniają należytej ochrony obszarowi – w stosunku do jego rangi. Palącym problemem jest intensywna gospodarka leśna, która w chwili obecnej stanowi największe zagrożenie dla projektowanego Turniciego PN. Tak pojmowane leśnictwo prowadzi do dotkliwego uszczerbku w walorach przyrodniczych, zubaża podstawowy przedmiot ochrony jakim są lasy.

Formy ochrony przyrody posiadają odmienny charakter, różne są reżimy ochronne i zakres ograniczeń w partycypacji z zasobów przyrodniczych. Na obszarze postulowanego parku funkcjonują rezerwaty przyrody, stanowiska dokumentacyjne, użytki ekologiczne, park krajobrazowy oraz obszar NATURA 2000. Nie licząc rezerwatów przyrody żadna z wyżej wymienionych form ochrony przyrody nie koryguje gospodarki leśnej i rozmiaru pozyskania surowca drzewnego. Warto wspomnieć, iz rezerwaty przyrody obejmują bardzo mały procent powierzchni Nadleśnictwa Bircza, więc o żadnym nakładaniu się form ochrony przyrody nie ma mowy, bo większość obszaru pozostaje poza jakąkolwiek ochroną konserwatorską w ścisłym znaczeniu tego słowa. W oparciu o ten argument warto zauważyć diametralną różnicę między obecnie istniejącym Parkiem Krajobrazowym Pogórza Przemyskiego a postulowanym Turnickim Parkiem Narodowym. Park narodowy jest najwyższą formą ochrony przyrody, w sposób pełny i kompleksowy chroni najcenniejsze elementy ojczystej przyrody, która nie należy do jednostek ani nawet do społeczności lokalnych, ale jest dziedzictwem narodowym, za które odpowiada całe społeczeństwo. W parku narodowym w odróżnieniu od parku krajobrazowego i obszaru NATURA 2000 cele ochronne stoją na pierwszym miejscu.

Walory Turnickiego Parku Narodowego

Turnicki PN to jedyny park narodowy, który obejmowałby lesiste pogórze Karpat Wschodnich. Ekosystemy leśne Turnickiego PN pod względem zachowania, jakości i naturalności cechują się pewna odmiennością w stosunku do zbiorowisk leśnych znanych nam z Bieszczadzkiego PN. Ciekawostką historyczna jest , iż las Turnica należał do tzw. „dóbr królewskich”, następnie do Polskiej Akademii Umiejętności, później wchodził w skład „państwa arłamowskiego. A zatem przez długie okresy wyłączony był z gospodarki leśnej. Od około 20 lat tak już nie jest. Rozmiar ilościowy, jakościowy i powierzchniowy wycinek w Ndl. Bircza robi ponure i przerażające wrażenie, w szczególności na osobach, które z ochrona przyrody mają do czynienia na co dzień. Argumenty leśników jakoby dzięki nim lasy przedstawiały duża wartość przyrodniczą są komiczne – a dodatkowo z faktycznego i historycznego punktu widzenia fałszywe.

Obszar Turnickiego PN to swoiste spotkanie Wschodu z Zachodem, zarówno w wymiarze przyrodniczym jaki i kulturowo – historycznym.

Turnicki PN jest niezbędnym elementem krajowego i europejskiego systemu ochrony przyrody. Nie stanowi tworu podobnego do Bieszczadzkiego PN. Jest obszarem, który posiada własne, „autonomiczne”wartości przyrodnicze. W wyniku inwentaryzacji przyrodniczej odkryto nowe dla nauki gatunki roślin i zwierząt. Świadczy to o tym, iż jest to teren niepowtarzalny, na pewien sposób nieodkryty.

Turnicki Park Narodowy - stracona szansa na rozwój

2008-09-19T15:41:00.003+02:00

Piszę w sprawie, która niepokoi mnie już od dłuższego czasu jako Zielonego. Chodzi o Turnicki Park Narodowy, którego nie ma - mimo 25 lat starań przyrodników. Lokalne władze, zamiast informować o zaletach takiego przedsięwzięcia, wolą obecnie chować głowę w piasek i sprzeciwiać się temu pomysłowi. Tymczasem może on przynieść obopólne korzyści - zarówno dla przyrody, jak i dla lokalnych społeczności. Wszystko zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju.

Jako osoba pochodząca z Pogórza Przemyskiego doskonale wiem, jak piękny jest to obszar. Rozszerzenie ochrony nad miejscem, w którym krzyżują się rozmaite ekosystemy jest korzystne nie tylko dla przyrody jako takiej. Już sam fakt uznania jakiegoś obszaru za park narodowy równa się większemu zainteresowaniu turystycznemu, które dzięki umiejętnej promocji turystycznej może być jeszcze większe. Władze Ustrzyk Dolnych, mając niemal za miedzą Bieszczadzki Park Narodowy, powinny o tym wiedzieć najlepiej.

Bieszczady nie były, nie są i nie będą miejscem, w którym nagromadza się wielki przemysł, kojarzący się z dobrobytem. Panaceum na bolączki tego regionu mogą być zatem inwestycje w ochronę przyrody i nowoczesne technologie. Darmowy Internet, będący informatyczną autostradą XXI wieku, pozwoliłby na rozwój telepracy i na lepsze poinformowanie lokalnych społeczności o wydarzeniach z regionu, kraju i ze świata. Panele słoneczne i termoizolacja zmniejszałyby koszty życia. To tylko dwa z wielu pomysłów, które zielona polityka niesie na obszary takie jak Pogórze Przemyskie.

Warto przytoczyć za "Dziennikiem" konkretne liczby - do Biebrzańskiego Parku Narodowego rocznie przyjeżdża 25 tys. turystów, którzy płacą 4 zł za wejście i kolejne złotówki za wynajęcie sprzętu i nocleg. Tak jak unijne dotacje pozwalają rolnikom na korzystanie z zalesienia swojego areału, tak agroturystyka staje się w rejonach graniczących z parkami narodowymi rosnącym działem gospodarki. Kolejne miejsca pracy może zapewnić chociażby przewodnictwo albo rolnictwo organiczne, bez udziału chemikaliów.

Zamiast zatem udawać, że interesy mieszkanek i mieszkańców okolicznych gmin są sprzeczne z postulatami ekologicznymi, warto poinformować, jakie korzyści można wynieść z zielonej, ekologicznej modernizacji.

Z poważaniem
Bartłomiej Kozek
Sekretarz Generalny Zielonych 2004

Bliżej Europy, bliżej świata

2008-07-28T01:00:00.001+02:00

Współpraca międzynarodowa to istotna kwestia. Bez niej tkwimy w marazmie, nie otwieramy się na nowe idee i pomysły, które mogłyby pomóc nam w tworzeniu lepszych miast, miasteczek i wiosek. Niestety, kiedy patrzy się na listę miast zaprzyjaźnionych chociażby z wojewódzkimi miejscowościami na prawach powiatu, niewiele widać w niej śmiałości i odwagi ku nietypowym, szalonym wręcz pomysłom. Relatywnie najlepiej jest z Rzeszowem, który poza Europą Środkowo-Wschodnią dorobił się przyjaciół w Stanach Zjednoczonych (Buffalo), Grecji (Lamia) i Austrii (Klagenfurt). Przemyśl wpadł na pomysł z Wielką Brytanią (South Kesteven), a tak poza tym nie jest dużo lepiej, chociaż np. Mielec ma partnerów nielichych...

Nie chodzi o to, że bliskie naszemu regionowi miasta, takie jak Lwów czy Koszyce, są w jakikolwiek sposób gorsze. Współpraca z nimi ma szanse nas ubogacać, jeśli tylko będzie odbywać się na partnerskich zasadach. Brakuje jednak odwagi, by wznieść się ponad tradycyjne poczucie lokalności i spróbować zadzierzgnąć jakieś lepsze kontakty. Otworem stoi przecież Francja, Hiszpania czy Włochy, nie mówiąc już na przykład o Skandynawii. W ten sposób łatwo byłoby wymienić się doświadczeniami, związanymi dajmy na to z tworzeniem miejskich wypożyczalni rowerowych.

Partnerstwo europejskie, pozwalające na skuteczny transfer dobrych praktyk, powinno zatem uwzględniać miasta tak regionalnie i kulturowo bliskie (a więc czeskie, słowackie, ukraińskie, węgierskie i rumuńskie, które aktualnie dominują), ale też i te dalsze, mogące pokazać, jak od podstaw budować dobre praktyki. Nie chodzi tu tylko o to, by młodzież z niemieckiego Paderborn przyjeżdżała do Przemyśla i na odwrót, chociaż to bardzo cenna inicjatywa. Chodzi o to, by dochodziło do jak największej ilości spotkań lokalnych społeczności, związkowców i przedsiębiorców, polityczek i polityków, działeczk i działaczy organizacji pozarządowych...

Podobne praktyki można rozwijać nie tylko poprzez sieć miast partnerskich, ale wstępowanie do rozlicznych „międzymiastówek”, promujących ochronę klimatu, mniej stresujący tryb życia. To także „adopcja” miast w Azji, Ameryce Łacińskiej albo w Azji. Nie tylko na linii Przemyśl-Japonia (aczkolwiek spoglądam na tego typu pomysły z niekłamaną życzliwością), ale tez np. Dębica – Kampala (stolica Ugandy). Wystarczyłoby nieco dobrej woli i np. ufundowanie przez miejski ratusz znaczków na poczcie po to, by młodzi ludzie mogli korespondować ze swoimi rówieśniacmi i rówieśnikami z dalekiego lądu. W taki sposób buduje się tolerancję, akceptację i otwartość.

A co z tego będą miały miasta? Nie wszystko da się przeliczyć na pieniądze. Intensywna wymiana idei wzbogaca – nigdy zaś nie zubaża. Wyobraźmy sobie na przykład wielki festiwal afrykański w Ropczycach, z lokalnymi zespołami muzycznymi z, dajmy na to, jakiegoś większego miasta Wybrzeża Kości Słoniowej. Nie zrobiłoby to wrażenia? Nie przyciągnęłoby ludzi spoza województwa? Nie zachęciło do zdobywania wiedzy o świecie, zamiast tkwienia w krzywdzących stereotypach?

***

Tym wpisem kończy się ten etap bloga „Zielone Podkarpacie”. Nie oznacza to, że znika z sieci – dostęp do artykułów nadal będzie. Nie oznacza to też, że już nigdy nikt już tu nic nie napisze. Jeśli tylko będzie się coś dziać – skomentujemy. Warto też pamiętać o tym, że wielkimi krokami zbliżają się wybory do Parlamentu Europejskiego. Chcemy brać w nich udział i pokazać, że mamy dobre pomysły i potrafimy pokazać, że stoi za nami europejskie doświadczenie. Damy radę – bądźcie z nami w czerwcu 2009!

Jeśli chcecie czytać na bieżąco o zielonej polityce, zapraszamy na naszego onetowego bloga. Warto też pamiętać o Zielonej Warszawie - tam m.in. recenzje z książek Davida Osta i Elisabeth Dunn, poświęconych transformacji ustrojowej, z przykładami z Podkarpacia, ale też np. analiza wyników niedawnych senackich wyborów uzupełniających. Sądzę, że warto.

pozdrawiam ciepło
Bartłomiej Kozek

Fotografia:Wikipedia

Klimat na klimat

2008-07-28T00:15:00.000+02:00

Istnieje coś takiego jak Sojusz Klimatyczny – porozumienie, grupujące prawie półtora tysiąca miast z Europy, które decydują się na wspólną walkę z globalnym ociepleniem. W Polsce nie jest to specjalnie rozpowszechnione. Czemu zatem chociażby jedno z miast na Podkarpaciu nie zdecydowało się na wejście do tego klubu? Z pewnością obiłoby się to szerokim echem nie tylko w kraju, ale i na całym kontynencie. Przyniosłoby prestiż (szczególnie, jeśli w wyniku przeprowadzonych działań otrzymałoby nagrodę), a także zachęciło do potencjalnych inwestycji setki mniejszych i większych biznesów, związanych ze zrównoważonym rozwojem.

Nie trzeba w celu redukcji emisji dwutlenku węgla i innych średnio miłych gazów odkrywać Ameryki – wystarczy rozejrzeć się nieco po Internecie, a jeszcze prościej uważnie poczytać „Zielone Podkarpacie”. W końcu ścieżki rowerowe oznaczają, że więcej osób rezygnuje z samochodów i tym samym przyczynia się do naszego wspólnego życia w czystszym środowisku. Podobnie ze wspieraniem kolei, rozszerzaniem się energetyki odnawialnej i mnóstwo innych, drobnych uprzejmości.

Wyobraźmy sobie, że do Sojuszu Klimatycznego wchodzi nie jedno, ale na przykład dziesięć największych miejscowości Podkarpacia. Już widzę nagłówki gazet, mówiące o „Zielonym województwie”. Już widzę tłumy dziennikarek i dziennikarzy, chcących poznać sekret życia w zgodzie z naturą. Opłaca się to z czysto marketingowego punktu widzenia, a inwestycje w infrastrukturę czy też poprawę wydajności energetycznej spokojnie odciążają kieszenie mieszkanek i mieszkańców. Czy ktoś zapomni takie zasługi tym, którzy na taki ambitny program się zdecydują? Chyba nie...

Nie warto zatem być krótkowzrocznym i myśleć wyłącznie o parkingach dla samochodów. Lepiej inwestować w przyszłość. Nie tylko dla naszego dobra – w końcu rezultaty naszej krótkowzroczności i nadmiernej konsumpcji mogą odczuć np. mieszkanki i mieszkańcy Malediwów i innych wysp na Oceanie Indyjskim i Pacyfiku, którym z powodu topnienia lodowców grozi zniknięcie wysp z powierzchni ziemi. Czują to rolniczki i rolnicy w Afryce, którym przez pustynnienie rozległych terenów, które niegdyś nadawały się na uprawy i hodowle, w oczy zagląda widmo głodu. Czują ci, którzy mają problemy z dostępem do czystej wody i kładą się spać głodni. Warto o tym pamiętać, chociażby przy wyborze rodzaju żarówki do domu.

Nie chodzi tu o dramatyzowanie – chodzi o przywrócenie poczucia odpowiedzialności w czasach bezprecedensowej alienacji. Rewitalizacji tych tradycyjnych więzów lokalnych, które pozbawione są znamion opresyjności, a także stworzenie nowych, wykraczających poza najbliższe sąsiedztwo i granice narodowe. Dla nas, Zielonych, to niezwykle istotne w naszym myśleniu o świecie. Podkarpacie, jako niegdyś wielokulturowy region, który nadal zachował w sobie względną różnorodność, ma szansę być w awangardzie globalnych przemian.

Czas zatem patrzeć rządzącym na ręce – i sprawdzać, w jaki sposób pojmują współpracę międzynarodową, na przykład z miastami partnerskimi, o których niebawem. Co z niej czerpią i czy dzięki niej zdobywają większą wiedzę o prowadzeniu polityki sprawiedliwości społecznej i ekologicznej? Czy dzięki temu żyje nam się lepiej, a nasze otoczenie staje się czystsze i zdrowsze? Byłoby miło, ale żeby tak było, potrzeba kogoś, kto będzie rozumiał problemy globalizującego się świata i potrafił trafnie umiejscowić ja w lokalnym kontekście. Słowem – potrzeba Zielonych!

Ochrona środowiska może służyć nam wszystkim – nie marnujmy tej okazji tylko dlatego, że wielu nieżyczliwych mówi o „ratowaniu żabek” i o „cofaniu do jaskiń”. Ci sami ludzie chcą zapobiec zmianom społecznym, które będą umożliwiać ludziom samorealizację, a także wspierają anarchiczny sposób pojmowania świata. Zielona wizja zmian, z wiatrakami i panelami słonecznymi, szybką koleją i usieciowionym społeczeństwem jest dużo bardziej progresywna niż drogi, przechodzące przez środek obszarów cennych przyrodniczo albo kopalnie, w których schorowani od wdychania pyłów węglowych ludzie pozbawieni są słońca. Wyciągniemy ich na powierzchnię – bo dla nas ważni są ludzie. Żabki zresztą też.

Zdjęcie: Wikipedia

Gospodarzyć na zielono

2008-07-27T10:00:00.000+02:00

Da się? Da się! Trzeba tylko chcieć! Niekoniecne są do tego specjalne strefy ekonomiczne i wieloletnie zwolnienia podatkowe dla firm spoza Polski - trzeba za to wziąć się ostro za wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw. Wiadomo, że pewne kwestie, na przykład związane z procedurami rejestracyjnymi, rozwiązuje się na szczeblu centralnym. To jednak powiady prowadzą lokalne Urzędy Pracy, a samorządy, które mają za zadanie wspierać lokalnych wytwórców, często wolą sprowadzać do siebie wielkie hipermarkety, które raczej owym lokalnym biznesmenkom i biznesmenom nie pomagają. Casus Przemyśla, w którym markety sa niemal w ścisłym centrum miasta, a dwa okupują dwa końce jednego mostu (!) jest tu dostatecznie wymowny.

Czasem wystarczy sfinansować porządne szkolenia z przedsiębiorczości i ułatwić dostęp do kredytów na założenie własnej firmy, by biznes zaczął kręcić się sam. Oczywiście nie wolno odpuszczać tym, którzy łamia prawa pracownicze, ale też trzeba pomagać we wdrażaniu techniologii ekologicznych. Szczególną troską należy otoczyć usługi komunalne, chroniąc je przed parcelacją i zapewniając obywatelkom i obywatelom usługi publiczne na wysokim poziomie. Nie ma jednej, jedynie słusznej formy własności - każda z nich jest cenna i w określonych warunkach i branżach to jedna z nich - publiczna, spółdzielcza, komunalna, prywatna - jest lepsza od innych.

Żeby miasto dobrze się rozwijało, potrzebne jest rozsądne planowanie. Jeśli chcemy ubolewać nad tym, że zalewa osiedla mieszkaniowe, możemy nadal budować je na terenach zalewowych. Regulacja rzek jest barbarzyństwem, z którego wycofuje się cały Zachód. Wystarczy ruszyć głową, by zapobiegać tragediom w dużo mniej kosztowny sposób. Na pewno pomoże to w lepszym wyborze miejsc do tworzenia osiedli, a także umieszczania lokalnych biznesów.

Nie mam problemu z faktem, że w okolicy pojawia się jakiś duży zakład. Pozyskiwanie tego typu przedsiębiorstw nie może być jednak priorytetem. Dobra, stabilna gospodarka opiera się na olbrzymiej ilości małych firm, będących bliżej ludzi. Mieliśmy już system, w którym liczyły się wielkie fabryki. Nie zamieniajmy go na ustrój, w którym ich ekwiwalentem będą wielkie markety - tak bowiem jedne, jaki i drugie nie za bardzo w zgodzie.

Niedbałość przy transformacji sprawiła, że padłyt PGRy, a także cała masa przedsiębiorstw. Wystarczy zobaczyć na prawdziwą masakrę w ilości podprzemyskich cegielni. To se ne vrati - warto zatem już teraz budować przestrzeń, w której, np. poprzez darmowy miejski i gminny internet, pojawia się możliwość telepracy czy większej konkurencyjności małych i średnich firm. To także szansa dla rozwoju informatycznego całego regionu - rozwoju w dużo bardziej zrównoważony rozwój.

Fotografia: Wikipedia

Nowa energia

2008-07-26T13:59:00.000+02:00

Czy aby naprawdę podobają nam się te wielkie elektrownie, które produkują energię z ropy albo węgla? Mało kto lubi życie w ich pobliżu. Teraz jako alternatywę pokazuje nam się atom - tak jakby złoża uranu były niewyczerpalne i było ich na tyle wiele, że każdy ma je we własnym ogródku. Czy naprawdę nie można chcieć czegoś innego? Można, i Zieloni są jedynymi, którzy uczciwie o tym mówią.

O tym, że jesteśmy jedną z najbardziej energochłonnych gospodarek Europy mówi się niewiele. A szkoda, bo jest nad czym się zastanawiać. Zamiast więc zwalać winę na Zachód, który każde nam się dostosowywać do rzekomych "wyśrubowanych norm ekologicznych" (jak donosi "Rzeczpospolita"), lepiej podpatrzeć od nich, jak udaje im się produkować jeszcze więcej od nas, wykorzystując przy tym dużo mniej energii. Rozumiem, że woleliby patrzeć się bezczynnie na zmiany klimatyczne i na ich efekty, do których powodzie na Podkarpaciu, z jakimi mamy do czynienia, śmiało możemy zaliczyć.

Nowoczesne technologie są działką, w którą tak prywatne firmy, jak i państwo nie inwestują u nas zbyt wiele - efektem jest słabość finansowa polskiej nauki i niemożność rozwinięcia przezeń skrzydeł w wielu dziedzinach. Nie trzeba jednak wielkich technologii po to, by chociażby zapewniać przy remontach domów porządną izolację, albo też wymieniać żarówki na energooszczędne. Tego typu działania, gdyby prowadzić je na szerszą skalę, pozwoliłyby utrzymać w ryzach nasze zapotrzebowanie energetyczne. Tego typu działania mogš podejmować samorządy - i właśnie do tego będziemy dążyć.

Sam pamiętam momenty, kiedy brakowało na wsi prądu. Patrzyliśmy się wtedy na położone o rzut beretem miasto, które ów cud techniki posiadało. Teraz jestem bogatszy w wiedzę o tym, jak łatwo można czerpać moc z turbin wiatrowych czy paneli słonecznych. Jeśli chodzi o te pierwsze, czytałem niedawno wypowiedź pewnego angielskiego Zielonego, który odwiedził pole wiatrowe. Okazuje się, że wiatraki nowej generacji są praktycznie bezszelestne, pracują przez 80% czasu i, co ciekawe, nie zabił się o nie jak do tej pory żaden ptak. Powyższe dane zdają się rozwiewać wszelkie wątpliwości co do tego, że jest to atrakcyjna alternatywa dla brudnego węgla albo podkarpackich rafinerii u podnóża Karpat.

A poczciwe panele? Także i tu zachodzi coraz większy postęp - Rosjanie wynaleźli nawet takie ogniwa, które pracują nawet w pochmurną pogodę i, uwaga, w nocy! Rozpowszechnienie tej technologii mogłoby jeszcze bardziej podwyższyć ich atrakcyjność. Widać bowiem, że jest to kolejna inwestycja, w ostatecznym rozrachunku przynosząca oszczędności w kieszeniach. Nie mówiąc już o tym, kiedy ogrzewają one pompę wodną i oszczędzają np. potrzebny do podgrzewania H2O gaz.

Zielona wizja idzie dalej - a przy tym jest realna. Pragniemy, by każda i każdy z nas był producentką i producentem energii. To jest naprawdę możliwe - czasem będziemy produkować mniej, czasem więcej. Jeśli połączyć nasze domostwa inteligentną siecią energetyczną, ewentualne nadwyżki można by było sprzedawać - i vice versa, kupowalibyśmy energię wtedy, kiedy sami nie dalibyśmy rady wytworzyć jej dostatecznie dużo. To system demokratyczny, w którym znika groźba monopolizacji lokalnego rynku przez jakikolwiek zakład energetyczny. Dosłownie uwalnia energię - i oddaje nam ją w nasze ręce.

Dlatego nie dajcie się zwieść, kiedy będą wam zachwalać atom. Będą mówić, że jest tańszy - pamiętajcie, że to tylko z powodu budżetowych subwencji, za które wszyscy musimy płacić. Że jest ekologiczny - po czym zapomną wspomnieć o radioaktywnych odpadach. Że jest bezpieczny - tylko dziwnym trafem przemilczą już co najmniej cztery-pięć mniej lub bardziej poważnych awarii w Europie w tym roku. Uwierzcie w to, że zielona wizja może przynieść wam realne oszczędności i bezpieczeństwo. Dużo większe niż oferowane przez budowę ropociągu tylko dlatego, że nie jest z Rosji. Podkarpaciu słońca, wiatru i wody nie brakuje, czego Solina zdaje się być najlepszym przykładem.

Zdjęcie: Wikipedia

Śmieci mogą być zielone

2008-07-25T00:48:00.002+02:00

Dziś bardzo krótko, bo kiedy piszę jest już dostatecznie późno, by myśleć o śnie. Traktujemy śmieci z pobłażaniem - albo wyrzucamy je gdzie popadnie (i potem dziwimy się, że konary drzew okupują foliówki, a lasy nie sprawiają nam takiej frajdy, jak powinny), albo spalamy i mamy brudne powietrze. Polska nie realizuje unijnych wymagań, dotyczących recyklingu. Czas zacząć, bo to oszczędność pieniędzy i spora ulga dla przyrody.

Recykling nie może być fikcją. Im bardziej skuteczny, tym mniej surowców musimy wydobywać z ziemii i przetwarzać, co kosztuje czas i pieniądze. Zacznijmy myśleć o wysypiskach śmieci jako wielkich kopalniach do odzysku. Akurat te kopalnie wypadałoby jak najszybciej wyeksploatować, bo powierzchnia wysypisk niebezpiecznie rośnie. Problem widać zresztą już w naszych miastach - w Niemczech na przykład są miasta, gdzie małe, uliczne kosze na śmieci mają trzy przegródki, osobne na szkło, plastik i papier. Czemu zatem zużyta gazeta ma gnić na wysypiku, skoro może być wykorzystana, dajmy na to na papier makulaturowy? Czemu butelka nie może znów stać się butelką?

Teoretycznie nie brzmi to na palący problem polityczny. Do czasu, aż fetor wysypisk nie zacznie doskwierać okolicznym mieszkankom i mieszkańcom, a wyjściem z sytuacji nie będą spalarnie. Ów nowy pomysł, jakaś kolejna, nieekologiczna moda, skutkuje tym, że ze wspomnianego papieru czy butelki nie zostaje nic. Poza średnio przyjemnym dymem. Żeby zatem znów wytworzyć gazetę czy butelkę, musimy wykorzystywać stale nadwątlane przez nas zasoby ziemskie. Tym samym proces dewastacji planety przyspiesza, i to bez jakiegokolwiek dobrego wytłumaczenia.

Wolimy zatem żyć w czystym otoczeniu. Zalecamy zatem pilnowanie lokalnych spółdzielni mieszkaniowych czy też deweloperów, by stawiali kontenery do recyklingu. Radzimy nie umieszczać starych gum do żucia gdzie popadnie - nie mówiąc już op bateriach. Skupy makulatury można wykorzystywać, tam gdzie jeszcze są. Popatrzmy zresztą na fakt butelek zwrotnych - czyż to nie wygodny wynalazek? Płacimy dzięki temu taniej za piwo (dajmy na to). Aż szkoda, że nie ma już tak szeroko jak niegdyś rozpowszechnionego procederu przynoszenia świeżego mleka na domową wycieraczkę w szklanych butlach. Z tego co wiem, powraca. Bardzo słusznie.

Dobrze też zwracać uwagę na to, w jakich w ogóle opakowaniach podawane są produkty, które kupujemy. Mleko w butli wychodzi ekologiczniej niż to w kartonie. Karton osłonięty jest folią i poziom recyklingu tych opakowań zwiększa się dość powoli. Gadać można by o tym długo, ale sen zmarza, dzień pracowity, kolejny przede mną, a tak w ogóle wyszedł mi dziś mały poradnik dla konsumentki i konsumenta - mam nadzieję, że przydatny.

Fotografia: Joanna Erbel

Oczekujmy więcej!

2008-07-24T00:07:00.000+02:00

Samorząd może być tańszy! A zaoszczędzone pieniądze mogą śmiało iść na masowe usieciowienie mieszkanek i mieszkańców. Dobrze to widać po poczciwym Rzeszowie, który jest wymieniany w warszawskiej prasie jako wzór tego, jak zapewnić darmowy Internet. Takiego dobra w stolicy kraju za wiele nie ma jeszcze. Ba, stolica Podkarpacia dużo lepiej poradziła sobie z agresywną reklamą uliczną, co docenili także i Zieloni, pragnąc skopiować tego typu rozwiązania. Jak widać, nie trzeba być wielką metropolią leżącą gdzieś między Paryżem a Londynem. Nic, tylko pogratulować - i chcieć więcej!

Jeśli chcemy potraktować wyzwanie zmian klimatycznych poważnie, musimy przede wszystkim pomyśleć o tym, jak zabezpieczyć przed nimi ludzi. I przy okazji ułatwić im życie. Fundusze termoizolacyjne powinny rozkwitnąć, zapewniając ludziom dostęp do taniego ocieplania domów. Instalowanie ogniw słonecznych pozwala na ścięcie rachunków za prąd nawet o 20%, a poczciwe wiatraki, szczególnie w wietrznych obszarach górskich województwa, mogłyby zapewnić kolejne, dodatkowe źródło energii wielu ludziom. Samorządy powinny wspierać finansowo te inicjatywy, na przykład przy okazji remontów szkół, szpitali czy budynków komunalnych. Bo co do tego, że panele już dawno powinny pojawić się na dachach miejskich ratuszy i wiejskich siedzib Rad Gmin, nie mam najmniejszej wątpliwości.

Udowadnianie przez samorządy czynem, że ekologia może się opłacać i tworzyć egalitarne społeczeństwo jest bardzo istotną kwestią. Przecież większość terenów Podkarpacia to obszary niskiej emisji gazów szklarniowych, dużego zalesienia i niezgorszej dostępności do słońca i wiatru, a więc ekologicznych źródeł energii. Nie tylko tym powinny świecić rozliczne Ratusze. Miast budować koło swych siedzibkolejne parkingi, powinny postawić stojaki na rowery - i zachęcać chociażby swoich pracowników i pracownice do przesiadki. Niegłupim pomysłem byłoby też ufundowanie biletów okresowych na komunikację miejską. Proste? Chyba tak. Kosztowne? Chyba nie.

Skoro mielibyśmy mieć szybki internet, dostępny za darmo dla każdej i każdego, trzeba pomyśleć o jeszcze paru kwestiach. Po pierwsze - jak zapewnić go na obszarach wiejskich? Sieć Wimax, mająca zasięg kilku kilometrów od nadajnika, nie jest kompatybilna z Wifi typowego laptopa, a karta tego typu kosztuje około tysiąca złotych. Sieć Wifi z kolei ma zasięg tylko kilkudziesięciu metrów od nadajnika. Dobrze zatem byłoby promować jednocześnie sieć najnowszej generacji (za rok czy dwa ceny odbiorników spadną bowiem znacząco), a tymczasowo zawsze można na wsi postawić parę nadajników na dachach np. remizy strażackiej czy domu kultury, tworząc tam swego rodzaju infokioski.

Zielony urząd bardzo się lubi z wolnym oprogramowaniem. Ceny sporej grupy laptopów czy też komputerów stacjonarnych mogłyby być nieco niższe (od 100 do 300 złotych, takie są moje szacunki po doświadczeniach z kupowaniem), gdyby Windowsa zastąpił tam Linux. Dobrze skonfigurowany, jest równie intuicyjnym i prostym w użyciu systemem co Windows, a do tego darmowym. Dystrybucja Ubuntu w szkołach czy w urzędach przełożyłaby się na kolejne oszczędności, a także dodatkowo poprawiłaby jakość kultury informatycznej w kraju. Sam mam Linuxa w biurze więc mam pewne podstawy, by tak sądzić.

A mówić można jeszcze długo - na przykład o dwustronnym drukowaniu, szczelnych kranach, energooszczędnych żarówkach... Prozie życia, za którą idą wielkie idee. Na dodatek ów żywot ułatwiające. Na przykład wprowadzenie do latarni ulicznych czujników ruchu oszczędzałoby znacząco energię (za którą ktoś przecież płaci - ciekawe kto...), a jednocześnie nie obniżałoby poziomu bezpieczeństwa. Miejskie portale w technologii Web 2.0 mogłyby zarówno przekazywać informacje samorządowe, jak i służyć za wirtualne forum wymiany myśli. Wirtualne przedstawicielstwa w Second Life i innych komputerowych grach sieciowych dawałyby szansę na promocję miast i wsi w zupełnie nowej przestrzeni - cyberprzestrzeni... Pomysłów jest multum, ważne, by wcielać je w życie.

O polityczności jedzenia

2008-07-23T00:45:00.000+02:00

Wydawać by się mogło, że nie ma wiele polityki w tym, co znajdujemy na swoich talerzach. Nic bardziej mylnego. Kiedy narzekamy na drożejące ceny paliwa, a analitycy opowiadają nam o tym, jak z tego tytułu rosną ceny żywności, brakuje głosu, który powiedziałby - tak być nie musi! Podobnie jak trudno jest przedrzeć się z komunikatem o wadach żywności modyfikowanej genetycznie, traktowanej jak prawdziwe zbawienie dla rynku. Mieszkanki mieszkańcy Podkarpacia są poniekąd na forpoczcie walki z GMO, bowiem to właśnie tutaj światowe koncerny, jak doniósł tygodnik "Newsweek", zdecydowały się na prowadzenie eksperymentalnych upraw. Upraw, które szczególnie w tym regionie nikomu są niepotrzebne.

Dlaczego? Odpowiedź jest prosta - tu żywności nie brakuje. Ryzyko alergii, a także krzyżowania się z formami naturalnymi są dostatecznymi powodami, by tego typu eksperymenty nie odbywały się tak tu, jak i nigdzie. Sejmiki wojewódzkie nie po to uchwalały, że chcą być strefami wolnymi od GMO, żeby je teraz bezczelnie lekceważono. W całej historii o tego typu pomysłach nie chodzi bowiem o dobro ludzkości, ale o zwykły zysk. Rośliny zmodyfikowane często bywają bezpłodne, co zmusza rolników do ponownego kupowania nasion i podraża koszta. Nikt też nie odpowie za to, że wpuszczona w ekosystem mutacja nie rozpleni rośliny tak bardzo (czyniąc ją odporną na szkodniki), że stanie się zwykłym chwastem? Podobnych wątpliwości jest całkiem sporo i warto o nich pamiętać.

Nie o tym jednak będzie tu mowa. Rozpatrzmy kwestię korelacji między wzrostem cen benzyny a żywności. Czy tak być musi? Niekoniecznie. Sporą część produktów przywozimy bowiem z daleka (owoce tropikalne, a nawet mleko z fabryk poza województwem), co generuje koszty transportu, o gazach szklarniowych nie mówiąc... Skoro tak, odpowiedzią powinno być wpieranie lokalnej produkcji i konsumpcji. Wydaje się to dość logiczne, bowiem redukuje koszty przewozu. Dodatkowo zapewnia zajęcie i stabilny rynek zbytu dla lokalnych rolników. Polskie rolnictwo ma to do siebie, że jest całkiem ekologiczne - z małą ilością używanych nawozów, a także małą powierzchnią gospodarstw, niemal stworzoną do produkcji zdrowej żywności.

W jaki sposób mielibyśmy zapewnić stały rynek zbytu? Tu pojawia się samorząd. To do jego obowiązków należałoby np. zawieranie kontraktów z lokalnymi kooperatywami, produkującymi zdrową żywność. Skoro to w jego rękach są szkoły i szpitale, może przeforsować wycofanie z ich sklepików i stołówek wszelakich fast-foodów i zastąpienie ich zdrową, organiczną żywnością. System naczyń wiązanych mógłby sprawić, że dzięki temu ludzie jedliby zdrowsze jedzenie, a tym samym mniej chorowani, np. na otyłość. Zmniejszyłoby to koszty opieki zdrowotnej, co w dzisiejszych czasach nie jest bez znaczenia. Tak oto jedna, prosta decyzja może oddziaływać na mnóstwo dziedzin życia.

Brońmy zatem lokalnych odmian warzyw i owoców - stanowi to o naszym bogactwie biologicznym! Nie twórzmy wielkich gospodarstw rolnych, na których sadzi się monokultury - zysk może być wówcas dużo bardziej płonny, szczególnie w wypadku dajmy na to zarazy. Zamiast tego powinniśmy tworzyć warunki do możliwości zaistnienia czegoś takiego jak w Paryżu - tam już kilkanaście tysięcy osób ma podpisane umowy z rolnikami i raz na tydzień dostaje kosze ze zdrową żywnością, w tym, jeśli ktoś sobie tego zażyczy, jajkami i mięsem. Gdyby tego typu model przeszczepić do Polski nie wątpię, że sporo "miastowych" by się na niego skusiło. To wszystko może stworzyć nową wieś - ekowieś na miarę XXI wieku!

Przygoda z przyrodą

2008-07-22T00:03:00.000+02:00

Miastu trochę przestrzeni się przydaje. Kiedy wokół niego i w nim samym nie brakuje parków i zieleńców, wtedy choć trochę łatwiej jest odetchnąć od spalin albo pośpiechu charakterystycznego dla miasta. Można wziąć koc i zrobić ze spotkania ze znajomymi porządny piknik, albo opalić się letnią porą. Wypad do lasu może stać się okazją do zobaczenia jakiego zwierza, a kto wie, czy później nie spotka się go w miejskim parku? W końcu dzięki działalności człowieka dzikie gatunki różnego sortu głupieją i zapędzają się tam, gdzie z reguły nauczyły się nie zapędzać...

Warto zatem porozmawiać o nieco innej kwestii - o sprawiedliwości ekologicznej. Co ona oznacza? Że dbamy o pozostawienie planety w dobrym stanie nie tylko dla własnej, egoistycznej potrzeby, ale też dla dobra następnych pokoleń i stworzeń, które już ją zamieszkują. Mając do dyspozycji naturę, która jest w dużo bardziej nienaruszonym stanie niż ta na Zachodzie, na przykład nieuregulowane rzeki, powinniśmy się tym szczycić. Tymczasem myślimy o ich regulowaniu, podczas gdy nasi sąsiedzi płaca miliony euro na przywrócenie ich do do stanu przed ludzkiej ingerencji. Na Podkarpaciu mamy Zalew Soliński - dobrze, że tyle wystarczyło.

Solidarność powinna nas łączyć także ze światem zwierząt. Nie oznacza to masowego przechodzenia na wegetarianizm, ale już ograniczenie spożywanych mięs, szczególnie tych tłustszych, ma doskonały wpływ zarówno na nasze zdrowie, a także na zahamowanie globalnego ocieplenia. O żywności i jej polityczności napiszę jeszcze trochę wkrótce. Już teraz z kolei warto wspomnieć o nierzadko brutalnych metodach chowu klatkowego, a także mordowania zwierząt w brutalny i głupi sposób, chociażby przy transporcie albo w rzeźni. Coroczny dramat karpi, cisnących się w wąskich baliach z wodą tuż przed Bożym Narodzeniem jest tu kolejnym, nieciekawym przykładem.

Prawa zwierząt to ciekawa kwestia. Przyrodnicy nie wątpią, że rozsądnie prowadzone myśliwstwo jest przydatne, bo w przeciwnym wypadku niektóre pozbawione swych naturalnych wrogów gatunki nadmiernie by się rozprzestrzeniły. Jednocześnie kłusownictwo trzebi liczebność wielu gatunków i prowadzi do zakłócenia kruchej równowagi biologicznej. Zanika bioróżnorodność, która jest cenną wartością w zuniformizowanym świecie. Drobne, rodzinne rolnictwa proces ten jeszcze powstrzymuje, a niewielkie zużycie nawozów pozwala uznać tereny Podkarpacia za całkiem ekologiczne.

Dbajmy zatem o to dziedzictwo jak tylko możemy. To prawdziwy skarb, do którego dostęp ma każdy i każda z nas. To lokata na przyszłość, którą można pokazywać ludziom z całego świata. Nie warto zatem walczyć z pomysłami na ochronę przyrody - to dzięki niej znamy swoje miejsce w świecie i możemy wybrać się na grzyby. Patos i proza życia mieszają się wszędzie tam, gdzie człowiek sąsiaduje z dziką przyrodą. Budujmy zatem drogi tak, aby jak najmniej ją krzywdzić. Korzystajmy z zasobów tak, aby coś jeszcze na miejscu zostało. Nie śmiećmy. Interesujmy się życiem lasu, parku czy łąki. Te parę prostych zaleceń wyjdzie nam wszystkim na zdrowie.

W zdrowym ciele zdrowy duch!

2008-07-21T00:45:00.000+02:00

Było już o rowerach, było już o chodzeniu na piechotę... Trzeba jeszcze pociągnąć ten temat i płynnie przejść z kwestii czysto transportowych do poziomu jakości życia. Żeby dobrze nam wszystkim się żyło, warto, by miasta i wioski zapewniały pewną infrastrukturę rozrywkową. Im większy ośrodek, tym większe możliwości, ale nie oznacza to, że w małej wiosce jedyną rozrywką może być budka z piwem. Nie chodzi też o tworzenie wielkich inwestycji, które otwiera się z pompą godną wizyty jakiej koronowanej głowy państwa. Chodzi o zapewnienie ludziom minimalnej możliwości samorealizacji - w tym także i fizycznej.

Zrobienie małego skejtparku daje sporą szansę, że młodzi ludzie nie będą rozjeżdżać pomników. Jeszcze większą - że zajmą się deskorolką, a nie będą z nudów rozkwaszać twarzy przypadkowym przechodniom. Co więcej - poczują się doceniani i zaczną dbać o miejsce, które będą traktować jak swoje. Na tym przypadku widać, że oddziaływanie niewielkiej instalacji może wykraczać znacznie dalej niż tylko widziane barierki i inne elementy urozmaicające jazdę. Tak samo z obiektami zachęcającymi do poruszania się po mieście bez zważania na ograniczenia infrastrukturalne - mówiąc prościej - do parkouru. Nie wygląda to może aż tak spektakularnie jak boisko im. Donalda Tuska, ale to już nie moje zmartwienie.

Kiedy kończy się wiek, w którym eksploatuje się place zabaw (chociaż czasem, w ramach powrotu do młodości, używa się je nawet w wieku licealnym), istnieje potrzeba wyszalenia się w jakiś atrakcyjny sposób. Wiąże się to z koniecznością zapewnienia prze władze samorządowe możliwości do takowych szaleństw. Nad rzeką być powinna porządna plaża, z boiskiem do siatkówki chociażby. Przyda się też basen na miesiące zimowe, lodowisko, boisko, korty tenisowe, obiekty do koszykówki, tak kryte, jak i otwarte, do piłki ręcznej... Nie wymagajmy może osobnego boiska do rugby, ale już na przykład stoliki do gry w karty czy szachy w miejskich parkach albo też przygotowane skwerki do gry w boulle...

Tak, wiem, dużo bym chciał. Ale o to właśnie chodzi! W większości wypadków nie są to inwestycje, których realizacja mogłaby doprowadzić gminę do bankructwa. Wspieranie aktywności fizycznej, ale też i bardziej aktywnego spędzania czasu przez osoby starsze (np. właśnie poprzez grę w szachy w miejskim parku, a nie ślęczenie przed telewizorem) może wpłynąć pozytywnie na podkreślane przeze mnie z uporem maniaka relacje międzyludzkie. Skoro młodzi ludzie z przyjemnością umawiają się na basen, z równie wielką przyjemnością mogą zechcieć pograć w siatkówkę na plaży. Szczególnie, jeśli w okolicy nie ma wpisującego oceny do dziennika wuefisty.

Warto zatem przy miejskim i wiejskim planowaniu pomyśleć o tego typu elementach. Najważniejsze budynki moga nawet tworzyć małą dzielnicę, nowoczesną, miejską agorę. Spora część jednak powinna być rozproszona po dzielnicach tak, aby zachęcać ludzi z reszty miasta do odwiedzin obszarów, które w innych okolicznościach w ogóle by nie zobaczyli. Tak czy siak mają służyć mieszkankom i mieszkańcom, wzbogacając krwiobieg miejscowości o tak niezbędną aktywność ruchową. Na zdrowie!

Piesza i pieszy też człowiek

2008-07-20T11:58:00.000+02:00

Tu nie trzeba wielu, wyrafinowanych przykładów - chociaż jedne nasunął mi się na myśl. Straszna szkoda, że PKP przy remoncie mostu kolejowego w Przemyślu nie zdecydowały się na zainstalowanie tamże kładki dla pieszych. Ludzie tak czy siak rzekę przechodzić będą, w takim wypadku nielegalnie, a korzyści dla mieszkanek i mieszkańców terenów przy moście kolejowym (możliwość szybkiego przedostania się na miejski bazar czy też w praktyce niemal do ścisłego centrum miasta) byłyby znaczące. Niestety, tak łatwo nie będzie...

Nie wiadomo, ile procentowo osób w Polsce porusza się na piechotę. W Barcelonie - wielkim mieście, po którym zdawać by się mogło chodzić się nie da z powodu odległości, aż 37% ludności wybiera tę formę transportu. Skoro można tam, czemu nie można tu? Przecież miasta i miejscowości na Podkarpaciu nie są jakimiś metropoliami na miarę Mexico City czy innego Sao Paolo, więc wiele zwykłych czynności da się zrobić, hodząc na piechotę. Niestety, zasada "zastaw się i postaw się" jest nadal silna, co prowadzi niekiedy do iście kuriozalnych sytuacji. Nierzadko widać, jak ludzie mieszkający dosłownie kilkadziesiąt metrów od kościoła muszą, koniecznie muszą dojechać na mszę samochodem. Bo pieszo to tak nie wypada...

Może zatem zapewnić jakąś rozrywkę tym, którzy wolą poruszać się siłą własnych mięśni? Doskonałym przykładem kroku w tę stronę jest pomnik Szwejka w Przemyślu - nie musi być wielki, ważne, by stał i sprawiał, że chce się go zobaczyć, bo wokół niego tworzy się klimat. W Warszawie sztuką miejską są zatopione w szkle obrazy Krakowskiego Przedmieścia Canaletta - czy podobny pomysł byłby od rzeczy dajmy na to na przemyskiej ulicy Kazimierzowskiej? Poza tym nie tylko to jest sztuką miejską - można stworzyć szpaler nowoczesnych rzeźb, które nie muszą być robione przez światowe sławy, ale chociażby przez uzdolnione studentki i studentów ASP.

Istotnym jest zapewnienie dobrej infrastruktury. Najlepiej w jednym stylu. Kiedy zatem chcemy pokazać odwiedzającym piękno swojej miejscowości (obojętne w tym momencie jakiej), powinni zobaczyć w kluczowych miejscach ten sam typ lamp i ławek, mozliwie najlepiej oddających klimat danego terenu. W pewnych miejscach można jednak pozwolić sobie na odrobinę szaleństwa, na przykład na blokowiskach. Tam może pojawić się finezyjna rzeźba czy też nietypowa "mała architektura", która będzie zwabiać do odwiedzenia ludzi z sąsiedztwa i tym samym zwiększać pole społecznych interakcji. Największym zagrożeniem jest bowiem alienacja, która uniemożliwia nawiązywanie ciekawych, a czasem po prostu przydatnych więzi społecznych. Takie miasto jak Przemyśl stać na swój Dotleniacz.

Poruszanie się na piechotę jest prostym sposobem na to, by powietrze było choć trochę czystsze. Wydaje nam się niekiedy, jeśli nie mamy porównania z większymi miastami, że odległości pomiędzy poszczególnymi miejscami są dość znaczne. Sam nierzadko, gdy uciekł mi autobus, szedłem pieszo z domu w Buszkowicach do liceum na Słowackiego. Zajmowało mi to 45 minut. W Warszawie w takim samym tempie byłbym w stanie przejść raptem odległość między metrem Politechnika a Racławicką, może ciut dalej. Pokazuje to, że przejście niemal całego miasta w małej miejscowości przestaje być tak spektakularne, kiedy przymierza się to z większymi miastami.

Czas zatem chodzić - tak na spacery, jak i po zakupy czy do szkoły. Na pewno wyjdzie na zdrowie.

Pedałowanie i jego perspektywy

2008-07-19T00:10:00.000+02:00

Może nie takie, jak na zdjęciu z tegorocznej Parady Równości, ale jednak ma. Tego typu konstrukcje nadają się na wielkie okazje, natomiast zwykły, niepozorny rower poza wielkimi aglomeracjami bywa zupełnie przez miejskie władze olewany. To dość mocne słowo, ale mogę o tym powiedzieć także przez pryzmat Przemyśla. Nie widać tu myślenia o tym, że jednoślady mogą zmniejszyć natężenie ruchu i ułatwić życie mieszkankom i mieszkańcom. Ba, promować turyzm i zdrowy tryb życia! Mówić o tym można sporo, zatem na przykładzie miasta nad Sanem najlepiej pokazać, o co chodzi w zielonej polityce miejskiej, nakierunkowanej na zrównoważony rozwój i ekologiczny transport.

Rowery nie muszą się kojarzyć bądź to ze środkiem komunikacji używanym na wsiach (chociaż nie da się ukryć, że osoby tamże korzystające z jego uroków trzeba pochwalić), czy też z wycieczkami po wertepach i dzikiej głuszy - choć oczywiście i to swój urok ma. Dwukołowiec to pojazd uniwersalny i całkiem nieźle może sprawować się w mieście - wystarczy dać mu szansę. Przede wszystkim promując go jako środek poruszania się osób młodych. Aż dziw bierze, że przy gimnazjach i liceach nie stoi mnóstwo stojaków rowerowych, które mogłyby być wykorzystywane przez uczniów i nauczycieli. Zamiast tego starsze roczniki wolą obijać się samochodami, parkując tuż pod szkołą. Tak przecież być nie musi!

Zobaczmy zatem, gdzie ścieżki rowerowe wydają się najbardziej oczywiste. Z całą pewnością wzdłuż drogi do Medyki, czyli na ulicach 3-go Maja, Jagiellońskiej, Dworskiego, Mickiewicza i Lwowskiej, aż do Medyki. Następnie należałoby puścić długą linię wzdłuż Sanu, umożliwiającą dojazd do Krasiczyna z jednej, a do Radymna - z drugiej strony. Dodatkowo włączyć w plan ulicę Słowackiego, co najmniej do wysokości cmentarza, centrum miasta, a także dojazdy do Monte Cassino, Lipowicy, Kopca Tatarskiego i liceów - drugiego i czwartego. Dzięki temu planowi minimum powstałyby bezpieczne szlaki komunikacyjne, zachęcające do aktywności fizycznej i do rezygnacji z używania samochody. Gdyby jeszcze w newralgicznych miejscach postawić stojaki i wehikuły do wypożyczania, tak jak ma to miejsce w Paryżu czy Londynie, to bardzo możliwe, że w parę tygodni problemy komunikacyjne miasta zniknęłyby jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki.

Czy tego typu pomysły są realne? Jak najbardziej! Dodatkowo wpłynęłyby pozytywnie na wizerunek miasta i zachęciłyby ludzi do przyjeżdżania i korzystania ze ścieżek ile wlezie. Nie muszę chyba dodawać, że idą za tym pieniądze i prestiż, a o tym marzy chyba każdy samorząd. Udany eksperyment mógłby stać się zachętą dla posostałych miejscowości w regionie do podejmowania podobnych działań. Gdyby było ich dostatecznie dużo, można by nawet pomyśleć o integracji systemów i o rowerostradach z prawdziego zdarzenia. Tego typu pomysły naprawdę nie są najdroższymi inwestycjami na świecie, a pomagają zaoszczędzić ludziom pieniądze. Po kupnie roweru bardzo szybko okazuje się, że dużo mniej wydaje się na benzynę czy na bilety komunikacji miejskiej, że o taksówkach nie wspomnę.

Byłoby miło doczekać realizacji tego typu pomysłów. Im szybciej, tym lepiej - dla naszych portfeli i kondycji fizycznych!

Żyć i przeżyć bez samochodu

2008-07-18T00:30:00.000+02:00

Niewykonalne? Nie da się ukryć, że może się wydawać to trudne - szczególnie na niektórych rzadko zaludnionych obszarach, na przykład w Bieszczadach czy też między Rzeszowem a Dębicą. Nie oznacza to jednak, że jest to niemożliwe. Dobra siatka połączeń kolejowych, jak również rozwój siatki połączeń autobusowych mogą sprawić, że mało komu, przy drożejących cenach benzyny i smrodliwości produktu, szmuglowanego przez granicę z Ukrainą, będzie chciało się włączać silnik.

Kiedy mieszkałem pod Przemyślem, Miejski Zakład Komunikacji zlikwidował parę linii, w tym numer 6 do Żurawicy i popularną "siódemkę" do Wyszatyc. Szczęśliwie dla mieszkanek i mieszkańców tych miejscowości pozostała jakaś alternatywa - przemyski PKS. W ostatnich latach pojawili się mali przewoźnicy, oferujący kursy do jeszcze dalszych miejscowości. Mimo to bilety nadal nie należą do najtańszych, co poddaje w wątpliwość twierdzenie, że konkurencja zawsze i wszędzie zbije ceny. Do niedawna bilet miesięczny na jedną trasę w mieście był niemal tak drogi, jak ten sam bilet miesięczny w Warszawie - przy czym ten stołeczny umożliwiał poruszanie się po całym, ponad półtoramilionowym mieście. Abstrahując tu od efektu skali widać, że podobna cena przy niższych średnich zarobkach nie zachęca aż tak bardzo do przesiadki w komunikację miejską.

A jednak warto! Powoli, ale skutecznie unowocześniany jest tabor w miastach, a powstające w nich korki uzmysławiają ludziom, że samochodów bywa za dużo. Nikt nikomu nie chce ich zabierać, ale nadal polityka miejska w województwie służy raczej tworzeniu parkingów niż na przykład fundowaniu raz w roku, na dzień bez samochodu, darmowych przejazdów miejskimi autobusami. Największym miejscowościom, takim jak Rzeszów, Stalowa Wola czy Przemyśl, tramwaj wcale by nie wadził, być może nie byłoby go zbyt wiele, ale z pewnością mógłby rozładować nieco tłok w godzinach szczytu. Sami mieszkańcy i mieszkanki mieliby z tego tytułu jakąś radość, a jeśli by dajmy na to składy przybrały zabytkową formę to kto wie, w jaki sposób wpłynęłoby na koloryt i atrakcyjność podkarpackich miast?

Nie ma co tu dużo się rozpisywać. Na pewno trzeba wspomnieć o tym, że TIRy powinny iść na tory. Za obopólną korzyścią - obecnie tak czy siak nie mogą jeździć w pewne, określone prawem dni w roku, zatem miast obijać się po motelach czy też klucząc przed policją po polnych drogach, spokojnie odpoczywaliby, jadąc przez kraj, korzystając z trakcji kolejowej. PKP z kolei nieco by na tym procederze zarobiło i być może miałoby więcej pieniędzy na nowsze, szybsze pociągi albo na remont torowisk. Mało zresztą kogo cieszy jazda do rodziny obok wielkiej ciężarówki, utrudniającej wyprzedzanie, która swoim ciężarem w gorące dni prowadzi do powstawania kolein w jezdni.

Jest oczywistością, że bez inwestycji w sieć kolejową nie będzie łatwo przekonać ludzi do tej formy transportu. Kiedy jednak widzą oni nowe, schludne autobusy, zaczynają się przyzwyczajać do takiej formy komunikacji w mieście. Podobnie może być zatem także z kolejami w kontekście międzymiejskich wojaży. Każdy ceni sobie swój czas i pieniądze - jeśli zatem pokazać, że PKP to dobra inwestycja, a na dodatek bardziej czysta i ekologiczna, to zmiana nastąpi. Trzeba jednak włożyć w to mnóstwo pracy, bo dla wielu własne cztery kółka nie są symbolem brudnego powietrza, ale własnego statusu materialnego. Zmiana mentalności, o czym była tu mowa, odbywa się w szkołach. A te, jak wiadomo, podlegają samorządom. Zatem jeśli ktoś będzie mówił, że lokalne władze nie mają na gusta komunikacyjne wpływu, łatwo będzie ową tezę obalić.

Fotografia: Joanna Erbel

Demokracja dla ludzi

2008-07-17T00:01:00.000+02:00

Wyobraźcie sobie następującą sytuację - dowiadujecie się o spotkaniu gminnym, na którym będzie dyskutowany podział pieniędzy publicznych na lokalne potrzeby. Wiecie dobrze, że przydałoby się w końcu dociągnąć do wsi kanalizację, zanim postawi się drogę, na którą nalegają lokalni "wpływowi". Rozkopywanie drogi pod rury to prawdziwa mordęga i dodatkowe koszty, które przecież mogłyby sfinansować przedszkole, którego pomimo obietnic nadal nie ma. Idziecie zatem na zebranie, wykładacie argumenty i po żarliwej dyskusji wasz wniosek przechodzi jako zlecenie do wykonania do Rady Gminy. Związana przepisami, nie ma możliwości zmienić przeznaczenia tych pieniędzy, np. na służbowe komórki.

Utopia? Nic z tych rzeczy! To wieloletnia rzeczywistość funcjonowania demokracji bezpośredniej w Porto Alegre, brazylijskim mieście, które dla alterglobalistek i alterglobalistów stało się prawdziwym wzorem. Dzięki samorządowej działalności Partii Robotników obecnego prezydenta tego kraju, Ignacio Luli da Silvy, tamtejsze mieszkanki i mieszkanki przez kilka lat w pełni samodzielnie decydowali o podziale lokalnych funduszy. Najpierw samorząd przeprowadził akcję edukacyjną, a następnie przygotował grunt do zgromadzeń, w których udział mógł wziąć każdy i każda z osób zamieszkałych na danym obszarze. Szczebel dzielnicowy przydzielał punkty priorytetu poszczególnym, zaproponowanym przez uczestniczących kwestiom, a następnie wysyłał delegatki i delegatów na zgromadzenie wyższego szczebla - do ogólnomiejskiego włącznie. Poprzez dyskusję ustalano końcową alokację funduszy, która była wiążąca dla władz miasta. Dla wyjaśnienia dodam, że aglomeracja ta liczyła sobie 1,3 miliona osób...

Efekty? Porto Alegre miało dużo niższe współczynniki analfabetyzmu i umieralności noworodków, za to więcej wyasfaltowanych dróg. Do dyspozycji ludzi był cały budżet miasta. Nie zanotowano żadnych problemów finansowych, a potrzeby sygnalizowane przez społeczności były rozwiązywane, w miarę możliwości finansowych, na bieżąco.

Czy coś podobnego mogłoby zadziałać w Polsce? Oczywiście! Działa w wielu miastach w obu Amerykach, Europie, Azji i Afryce, w wielu kulturach, istotnie od siebie się różniących. W Europie Zachodniej i Ameryce Północnej największymi orędownikami oddawania władzy samorządowej w większym niż do tej pory zakresie ludziom są Zieloni i formacje wolnościowe. Na ten temat powstała już nawet literatura popularnanaukowa, a bodaj najlepszą publikacją jest ta, wydana w ramach "Linii Radykalnej" krakowskiego ha!artu, autorstwa Rafała Górskiego.

Jeśli ktoś ma wątpliwości, zawsze można zacząć od mniej spektakularnych działań. Zobaczmy, jak działa swobodne wydawanie 10% gminnego budżetu, a potem stopniowo ów zakres rozszerzajmy. Wprowadźmy wysłuchania publiczne z prawdziwego zdarzenia, a nie wspierajmy podejmowanie decyzji za kotarą, pośród koterii wielkich interesów i lokalnych wpływów. Bez upodmiotowienia ludzi nie ma co nawet marzyć o społeczeństwie obywatelskim z prawdziwego zdarzenia. Trudno mieć pretensje o to, że ludzie nie głosują w sytuacji, kiedy nie mają poczucia, że cokolwiek od nich zależy.

Sam model samorządu w naszym kraju należy wziąć pod lupę. Nie mam wątpliwości, że im więcej spraw da się załatwić na poziomie lokalnym, tym lepiej. Jednocześnie jednak same lokalne władze muszą być do tego dobrze przygotowane. Należy rozważyć, czy powiaty są nam aby niezbędnie do życia potrzebne i czy nie lepiej by było, gdyby burmistrowie i prezydenci miast byli wybierani poprzez Radę Gminy, co zapobiegałoby zupełnemu jej przytłumieniu przez wybór nie wizji i programów, ale sympatycznych, niewiele mówiących twarzy. Są to kwestie dyskusyjne, ale bez ich poruszenia w publicznej debacie będziemy ubożsi o refleksję na temat roli samorządności w globalizującym się świecie.

Zielone płuca dla każdego

2008-07-16T00:15:00.000+02:00

Czym byliby Zieloni bez ekologii? Niczym! Jest o czym mówić na Podkarpaciu - to w końcu teren bardziej rolniczy niż przemysłowy, bardziej dziewiczy niż tknięty ludzką ręką. Legenda czystych Bieszczad i ich aury przyciąga turystki i turystów, ale tereny Bieszczadzkiego Parku Narodowego to nie jedyne cudowne miejsce, które warto odwiedzić. Beskidy i położony tam Magurski PN to również niebanalne (i niekoniecznie oblegane) pomysły na wakacje, a w odwodzie czekają cudowne lasy Pogórza Przemyskiego, niezapomniany, pagórkowaty krajobraz Rzeszowszczyzny czy też Kotlina Sandomierska z miejscem połączenia Sanu i Wisły.

Wymieniać można sporo - a wśród opcji do zwiedzania z całą pewnością atrakcją może być przejazd kolejką wąskotorową z Przeworska do Dynowa - ale nie o to chodzi. Mając świadomość istnienia tylu wyjątkowych miejsc, można by sądzić, że będą one aktywnie chronione. Obszarów parkowych nie brakuje, ale już na przykład jakość wody w rzekach pozostawia nieco do życzenia. Przez lata było z tym faktem coraz gorzej - dziś, także dzięki pieniądzom unijnym, cieki wodne znów zaczynają nadawać się do użytku. Dobrym znakiem jest otwarcie w tym roku plaży w Przemyślu na Zasaniu. Praktycznie brak tu hałasu lotniczego, za to na terenach przygranicznych problemem jest używanie taniej, ukraińskiej benzyny, zawierającej więcej niż rodzima szkodliwych sunstancji.

Co można poprawić? Jak zwykle należałoby zacząć od ludzkiej świadomości. Potrzeba wiedzy i zrozumienia, że czyste środowisko to nie tylko ładny krajobraz, ale inwestycja w zdrowie i wysoką jakość życia. To także nasza zbiorowa odpowiedzialność, której zdaje się brakować wszystkim tym, którzy zostawiają śmiecie w lesie czy nad rzeką albo też palą łąki na wiosnę tudzież latem (nierzadko nawet nieużytki!).

To także jeden z elementów egalitarnej polityki. Nie każdego stać na bilet do kina czy do teatru, nie każdy zresztą - co w wypadku województwa, w którym większość mieszkanek i mieszkańców żyje na wsi dziwić nie powinno - ma wiele możliwości, żeby wyrwać się od terroru telewizora. Wypad do lasu czy nad rzekę jest zatem dużo bardziej pożądaną formą odpoczynku niż napełnianie mięśnia piwnego. Utrudnianie dostępu do takiej rozrywki - podczas której ludzie, niezależnie od płci, wykształcenia czy statusu materialnego wspólnie spędzają czas - jest zachowaniem noszącym wszelkie znamiona aspołecznego. Lokalne akcje proekologiczne powinny zwiększać świadomość tego faktu.

Bardzo potrzebny jest Turnicki Park Narodowy. Aż dziw bierze, że nie udało się go powołać na początku lat 90. XX wieku. Ze względów przyrodniczych ten podprzemyski obszar jest bezcenny, gdyż leży na przecięciu terenów leśnich i zaczątka roślinności stepowej. Dużo bardziej rozbudowane uzasadnienie mogliby przygotować przyrodnicy i przyrodniczki, natomiast ja patrzę się na pomysł jako podwójny zysk. Nie dość, że zapewniamy w ten sposób pełną ochronę cennego obszaru (najnowsze projekty idą na rękę mającym pewne wątpliwości społecznościom lokalnym), to dodatkowo dla wielu stanowiłby ów obszar kolejną atrakcję turystyczną, która z pewnością pomogłaby gminie Bircza, Przemyślowi i całemu województwu w zrównoważonym rozwoju.

Trzeba też koniecznie zacząć dbać o zieloną przestrzeń miejską, a nie traktować jej jedynie jako teren tymczasowy, zamrożony na biznesowe inwestycje. Przeżyłem szok, gdy zobaczyłem, że teren skwerku na przemyskiej ulicy Jagiellońskiej został oddany pod kolejną galerię handlową. Miał tam już być fast food, ale szczęśliwie do tego nie doszło. Jasne, że skwerek był zaniedbany - ale władze miasta niewielkim kosztem mogły go zrewitalizować, posadzić różnokolorowe kwiaty, odnowić fontannę... Niestety, wygrało robienie interesów - i to w mieście, które na brak miejsc do zakupów, w tym położonych praktycznie w centrum miasta supermarketów narzekać nie może.

Widać zatem, że droga do prawdziwie Zielonego Podkarpacia jest długa i kręta. Miejmy nadzieję, że unijne pieniądze ją ułatwią, a nie staną się przykrywką do modernizacji za wszelką cenę, niszczącej dziedzictwo przyrodnicze województwa. Droga S19 czy regulacje rzek mogą być takimi punktami zapalnymi. Przy mądrym planowaniu i świadomości tego, że ekologia może tworzyć miejsca pracy możemy zajść dużo, dużo dalej niż ślepo powielając błędy państw, które obecnie wydają miliardy euro na odbudowę chociażby resztek z tego, co niegdyś posiadały.

Płeć, gender, polityka

2008-07-15T00:05:00.001+02:00

Popatrzcie na Wasze Rady Miasta, Powiatu albo na podkarpacki sejmik. Ile procent osób tam zasiadających to kobiety? Niewiele - daleko od 50%, jakim średnio są w społeczeństwie, daleko mniej nawet niż 40%, będące naturalnymi widełkami udziału każdej z płci w życiu społecznym, uwzględniające potencjalne różnice kompetencji. Problem w tym, że to właśnie kobiety są lepiej wykształcone od mężczyzn, więc siłą rzeczy, gdyby przyjąć kryterium wiedzy, na wszelakich szczeblach władzy powinno ich być dużo mniej. Niestety, na skutek utartych stereotypów kobiety raczej zamyka się w domach niż pozwala się im realizować.

Rozgorzała dyskusja na temat urlopów macierzyńskich. Rząd PO chce je zwiększyć i tym prostym sposobem jeszcze bardziej osłabić pozycję kobiet na rynku pracy. By przełamać ten zaklęty krąg, niezbędny jest urlop rodzicielski dzielony na dwójkę rodziców. Przy spełnieniu takich warunków, znanych z państw skandynawskich, znacząco zmienia się pozycja kobiety i mężczyzny. Teraz jest ona traktowana jako gorsza alternatywa z powodu faktu, że może mieć dziecko i długo być poza pracą. Kiedy pracodawca nie miałby wyboru i tak czy siak pracownica/pracownik miałby wolne, wówczas nie zwracałby tak dużej uwagi na płeć.

To tylko jedna z kwestii polityki gender mainstreemingu, którą Zieloni mają na sercu. Jest też temat "gender pay gap" - kobieta w naszym kraju zarabia 15% mniej niż mężczyzna na tym samym stanowisku. Olbrzymim problemem są sfeminizowane zawody, takie jak nauczycielki czy pielęgniarki, traktowane przez kolejne władze po macoszemu jako "niemęskie". Molestowanie seksualne nie jest zjawiskiem niespotykanym, co widać najlepiej przy okazji seksafery w Samoobronie czy kontrowersji związanych z prezydentem Olsztyna. Wiedza o życiu seksualnym, oferowana przez szkoła, nie idzie z duchem czasu, a prawo kobiety do wyboru (jeśli nie ma pieniędzy), pozostaje czysto iluzoryczne.

Dobrze, a co ma to wspólnego z Podkarpaciem i gdzie leży tu lokalna specyfika, którą powinniśmy odnaleźć? Mając do czynienia z lokalnym konserwatyzmem i tradycyjnym pojmowaniem ról płciowych, ciężko jest tu zmieniać cokolwiek na szczeblu lokalnym. Nie znaczy to jednak, że jest to niemożliwe. Małym krokiem naprzód byłoby powołanie wojewódzkiego pełnomocnika tudzież pełnomocniczki do spraw równego statusu. O podobne stanowisko na Górnym Śląsku walczą tamtejsi Zieloni 2004 do spółki z Partią Kobiet. Tego typu instytucja pomogłaby tysiącom kobiet, poniżanych w miejscach pracy czy bitych w domach dużo lepiej, niż urząd centralny. Mają pod swoimi skrzydłami mniejszy teren, a zatem większa jest szansa na dostrzeżenie patologii i jej eliminację.

Lokalny samorząd może inicjować, np. poprzez lokalne urzędy pracy, programy skierowane na wkluczanie kobiet na rynek pracy. Zapewniając dobrą sieć publicznych, przystępnych cenowo przedszkoli, umożliwia kobietom pogodzenie ról zawodowych i opiekuńczych. Prowadząc akcje społeczne na temat partnerstwa w relacjach międzyludzkich, prowadzi do odcziążenia kobiet od prac domowych i likwidowania szkodliwych stereotypów, mówiących np. o "typowo męskich" zawodach. Społeczność, w której nie ogranicza się możliwości z powodu różnicy płci, rozwija się w dużo bardziej zrównoważony, harmonijny sposób.

Nie jest tu łatwo z kwestiami płci. Prezydent Rzeszowa, pan Ferenc, ma pretensje do pana Napieralskiego, szefa SLD, że jest antyklerykalny, a on nie będzie, bo mu się dobrze z duchownymi współpracuje. Taka deklaracja z ust człowieka lewicy brzmi kuriozalnie - jeśli z kolei dla większości "lewicowych" i "centrowych" kandydatów w niedawnych wyborach uzupełniających do Senatu prawo kobiet do aborcji nie było oczywistością (a zdarzali się nawet jego gorliwi przeciwnicy, jak Jan Kułaj z PD czy też kandydat PPP), to widać wyraźnie, że jest to trudny teren do prowadzenia progresywnej polityki. Mało kto zdaje się zauważać, że także i tu żyją jeszcze osoby młode, także całkiem nieźle wykształcone, które chcą wpuścić tu więcej powietrza. Warto o tym pamiętać, odważnie proponując rozwiązania, o których mówimy także i na tym blogu.

Kultura to przyszłość

2008-07-14T00:05:00.003+02:00

Pisałem już o tym małe co nieco. Pora jednak zaproponować parę bardziej konkretnych propozycji dla regionu. Każdy wie (i mam nadzieję nie trzeba tu nikogo przekonywać), że bez kultury życie człowieka jest dużo uboższe. Dysproporcje w rozwoju Polski widać także i w tej działce - co lepsze, otwierające na świat imprezy odbywają się w wielkich miastach albo turystycznych kurortach. Tam, gdzie nie ich nie ma, życie duchowe ogranicza się do nierzadko li tylko do kościołów. Cała sytuacja przypomina zaklęty krąg, w którym miasta, organizujące wielkie eventy robią ich coraz więcej i coraz bardziej w ten sposób przyciągają do siebie spragnionych wrażeń estetycznych turystów. I tak w koło Macieju...

Jest szansa na to, by było inaczej. Najważniejsze ośrodki na Podkarpaciu muszą przestać bać się inwestować w rozporopagowanie samych siebie w Polsce i na świecie. Powoli zaczął do tego dojrzewać Lublin - ale to już inne województwo. Poza billboardową promocją odbędzie się tam Festiwal Inne Brzmienia, a ten z pewnością zachęci do przyjazdu ludzi z całego kraju. Skoro po Festiwalu "Galicja" widać już, że może na sobie skupić całkiem spore zainteresowanie medialne (z wejściami w ogólnopolskim paśmie TVP Info włącznie), pora iść za ciosem.

Żeby jednak rozwijać tego typu imprezy w zrównoważony sposób, samorządy muszą zapewnić szeroki udział mieszkanek i mieszkańców - także tych, których nie stać na szeroką partycypację w życiu kulturalnym. Darmowy wstęp na przynajmniej część z wydarzeń danego festiwalu, ale też stała pula finansowa, przeznaczona na wyjścia do kina czy do filharmonii w Rzeszowie dla osób żyjących poniżej minimum socjalnego to ważny element dbania o rozwój społeczny. Alternatywą dla takiego rozwiązania może być dalszy rozwój rozwarstwienia, będącego idealną pożywką dla populizmów wszelakiej maści.

Jaką zatem ofertą mogłoby wyróżnić się Podkarpacie? Na razie, poza Galicją i Filharmonią, jako taki rezonans poza granicami województwa mają festiwale muzyki klasycznej w Łańcucie i folkowy - w Jarosławiu, transmitowane przez radiową Dwójkę. Jest też Radio Biwak - letnia akcja Radia Rzeszów, która jeszcze jako tako wybija się ponad przeciętność. Jeśli myślimy o tego typu przedsięwzięciach, to np. nadal niezagospodarowanym obszarem może być zamek w Krasiczynie, idealnie nadający się na wakacyjne spotkania z muzyką renesansową. Gdyby bilety choć w części pomagałyby w przywracaniu jego dawnego blasku, wtedy wypadałoby tylko kibicować takiej inicjatywie.

Jest też skansen w Sanoku - doskonały na jakąś formę eventu, w ramach którego dokonywano by reinterpretacji tradycji ludowej poprzez jej zderzenie z innymi kulturami, np. hinduską, rastafariańską etc. Tereny województwa mają też nieco obszarów lotniczych, idealnie pasujących do przygotowania wielkiego, letniego festiwalu nowej, radosnej muzyki. Na przykład pod Mielcem. Rzecz jasna trzeba by było znaleźć sponsorów, ale skoro udało się Arturowi Rojkowi, czemu miałoby nie udać się nam? Nazwijmy go roboczo "Jeszcze Nowsza Europa", wrzućmy do tego zespoły rockowe, elektroniczne i wszelkie inne z 12 nowych krajów Unii Europejskiej, przygotujmy namioty dla organizacji pozarządowych, pole błotne, tego typu sprawy - a wtedy cała Polska (i nie tylko) zacznie widzieć, że nie jest to miejsce zabite deskami, ale całkiem przyjemny obszar, który warto odwiedzać.

Podobnych przykładów można mnożyć i poszerzać formy na komiks, teatr czy film. Sam z miłą chęcią zobaczyłbym, jak to na terenie województwa, z którego pochodzę mógłbym zobaczyć np. MGMT, Franza Ferdinanda, REM czy Coldplay. Marzyli o tym Węgrzy - i zakazali rękawy. Dziś mają Sziget Festival i światowe gwiazdy same tam ciągną. Krajobraz muzyczny wprawdzie się poprawia, ale nadal brakuje nam trochę do europejskich standardów. Ktoś, kto nie ma Internetu, ma szansę poznać alternatywnego rocka tylko poprzez radiową Trójkę, bo Radio Euro i Eska Rock nie mają zasięgu na całe województwo. Jeśli chce się zmienić ten stan rzeczy i uchronić kawałek świata przed Dodą czy też Feelem, pora pomyśleć o alternatywie. Tak muzycznej, jak i politycznej.

Skończyć z Polską B

2008-07-13T00:05:00.000+02:00

Zieloni to partia, która pośród swoich celów ma dążenie do sprawiedliwości społecznej. O tym, jak ważna to kwestia, na Podkarpaciu zanadto nie trzeba mówić. To obszar z dala od wielkich metropolii, trzymany na uboczu wielkich zmian cywilizacyjnych, niespecjalnie zamożny. Konserwatyzm przejawia się tu w wysokim odsetku ludzi chodzących co tydzień do kościoła (w niektórych obszarach nadal mężczyźni siedzą po jednej jego stronie, a kobiety - po drugiej) i dużej przewadze PiS nad PO w wyborach.

Ludzie nie są jednak zachowawczy dlatego, że mają takie widzimisię - po prostu jest to jedyny projekt, który przynajmniej dobrze udaje, że się o nich troszczy. Prawo i Sprawiedliwość to nie wielkomiejska Platforma, szermuje hasłami solidarności, wspólnoty - a tego ludziom w ciężkiej sytuacji potrzeba. Zdecydowana większość młodych ucieka ze ściany wschodniej, czy to na studia, czy to za chlebaem na Wyspy Brytyjskie. Są już wioski, gdzie zostają już tylko ludzie w podeszłym wieku. Nie rokuje to najlepiej dla tego pięknego zakątka naszego kraju.

Żeby rozbudzić południowo-wschodnią Polskę, potrzeba jej inwestycji infrastrukturalnych. Sam od czasu do czasu jeżdżę pociągiem pospiesznym z Warszawy do Przemyśla - 7 godzin! W żaden sposób nie może to być satysfakcjonujący wynik. Także plany drogowe coraz częściej kończą się na Krakowie, czasem na Rzeszowie - nie żebym kochał autostrady, pokazuje to raczej pewien typ myślenia, pokutujący wśród decydentów.

Nie trzeba tu spektakularnych inwestycji - starczy na przykład poprawa jakości dobrze rozbudowanej (dziedzictwo austriackie) trakcji kolejowej, dobra promocja turystyczna, sprawne wykorzystywanie środków unijnych. Nie mogą one jednak trafiać li tylko do Rzeszowa, bowiem życie toczy się w całym województwie. Przykład przedsiębiorczej Doliny Strugu pokazuje to nad wyraz dobitnie. Również pomysł wielkiej rowerostrady od Bałtyku po Bieszczady, brzmiący teoretycznie niepozornie, daje wielką szansę na promocję i na miejsca pracy - chociażby w agroturystyce.

Skoro nie ma tu wielu fabryk nie ma sensu iść drogą forsownej modernizacji poprzezwielkie przedsięwzięcia. Już dziś pojawiają się problemy ekologiczne, np. związane z przebiegiem drogi S19. Dużo ważniejsze wydaje się przygotowanie gruntu pod sprawne absorbowanie zapotrzebowania turystycznego (kto przez ostatnie parę lat widział znaczący przyrost turystek i turystów w Przemyślu wie, o czym mowa) poprzez inwestowanie w renowację zabytków - tu kłania się chociażby trzeci największy po Wawelu i Baranowie Sandomierskim zamek renesansowy w Krasiczynie. Inną sprawą jest promocja, bo takie inicjatywy, jak ścieżka rowerowa po fortach dawnej Twierdzy Przemyśl czy szlak architektury drewnianej to naprawdę ciekawe propozycje. Nie mówiąc już o arboretum w Bolestraszycach czy też skansenie w Sanoku.

Infrastruktura jest tu zatem niezbędnie do szczęścia potrzebna - ważne, by była szybka i ekologiczna. Ponieważ jednak nie każdy będzie w stanie pracować w hotelu czy zamku należy zadbać o rozwój technologiczny. Im bowiem mniejsza miejscowość, tym na przykład gorszy dostęp do Internetu. Sieć w szkołach wiejskich, rozwój technologii radiowej na terenach pozbawionych dobrej jakości linii światłowodowych to priorytet. Podobnie jak upowszechnianie darmowego dostępu do zasobów www w większych miastach. Umożliwia to bowiem świadczenie usług na odległość, nierzadko w domu, promowanie firmy czy świadczonych usług, łatwiejszy kontakt z klientem. Nie trzeba dodawać, że dobrze płatne miejsca pracy.

Zrównoważony rozwój wymaga kultury i obywatelskości. Stąd wielka rola szkoły i dostępności do kultury, na przykład poprzez biblioteki i dobrze działające domy kultury, oferujące chociaż ciut więcej niż tylko potańcówki przy muzyce pop. Takich inicjatyw, jak festiwal "Galicja" powinno być dużo więcej, a miasta, takie jak Rzeszów, Krosno czy Stalowa Wola powinny myśleć nie tylko o sztampowych imprezach z udziałem przyblakłych gwiazdek rodzimej muzyki, ale też o promowania lokalnych i krajowych talentów. Dla promocji regionu impreza, która wstrzeliłaby się w pewną kulturalną niszę, tak jak np. OFF Festiwal w Mysłowicach byłaby prawdziwym strzałem w dziesiątkę. Czemu to młodzi z Podkarpacia mają jechać "w Polskę", żeby dobrze się bawić? Niech Polska zjeżdża na Podkarpacie!

O tym, jak ważny jest zrównoważony rozwój dla regionu, można by pisać jeszcze długo i szczęśliwie. Będziemy się starali podsuwać pozytywne przykłady na to, jak zmienić ten kawałek Polski na lepsze. Warto, bo niczego mu nie brakuje i dobrze by było, gdyby zostający w nim ludzie cieszyli się z tego faktu, a nie mieli poczucia porażki, że nie udało im się wybić gdzieś dalej. Jeśli kiedyś dostaną szansę dojechania do Warszawy w 4 godziny, być może wcale nie będzie im to uwierać.

Pochwała różnorodności

2008-07-12T01:30:00.007+02:00

Podkarpacie ma szczęście przechowywać na swoim obszarze resztki bogactwa, które niegdyś składało się na wielokulturową Rzeczpospolitą. Nie ma go już za wiele w naszym powojennym, homogenicznym społeczeństwie - ale akurat Kresy, obok Opolszczyzny, są tym terenem, gdzie jeszcze uchowało się małe co nieco tej dawnej różnorodności.

Na obszarze Podkarpacia nadal sporo jest Ukrainek i Ukraińców. Pełną integrację utrudniają tu wzajemne animozje i uprzedzenia. Jedni tęsknią za Lwowem, inni znowuż pamiętają o marzeniach dotyczących Ukrainy aż po Krynicę. Może być ich garstka, ale wystarczy, żeby utrudnić porozumienie. Wzajemne rany są rozdrapywane tak skutecznie, że w 1991 nie wpuszczono Jana Pawła do kościoła, którego wierni obawiali się przejścia w ręce... grekokatolików, a parę lat temu inicjatywa Uniwersytetu Wschodnioeuropejskiego nad Sanem została utopiona z powodu oporu weteranów Armii Krajowej.

Nie da się ukryć, że historię mamy skomplikowaną - najpierw wieloletnia, pokojowa koegzystencja, następnie polska kolonizacja Ukrainy, reakcja Chmielnickiego, skomplikowane sąsiedztwo pod zaborami. Wraz z rozwojem nacjonalizmu poskutkowało w orlętach przemyskich i lwowskich, broniących "polskości" tych ziem, walczących nierzadko z kolegami z własnego podwórka. Potem Wołyń i akcja "San", mordy i wysiedlenia. Naiwnością byłoby sądzić, że tak trudna przeszłość nie będzie kładła się cieniem na różnorodności.

Warto jednak ją przemóc - pamiętając też o tym, że w latach 30 XX wieku miasto nad Sanem było niemal w równych proporcjach zamieszkane przez Polki i Polaków, Żydówki i Żydów, a także Ukrainki i Ukraińców. Jakoś żyli obok siebie i ze sobą, podobnież w okolicznych wsiach, gdzie część była dominująco grekokatolicka (Buszkowice, gdzie dzisiejszy kościół to wczorajsza cerkiew), a część - wymieszana (Wyszatych, na wzniesieniu których niszczeje majestatyczna świątynia unicka, a katolicka trzyma się dziarsko). Kwitło życie kulturalne, ukazywały się gazety, a miejscowość czerpała pełnymi garściami z sąsiedztwa Lwowa i z intelektualno-kulturalnego dorobku Krakowa.

Społeczności żydowskiej już tu nie ma - chociaż jeśli wyszuka się blog przemysl.blogspot.com, to przeniesie nas właśnie do tej rzeczywistości, która dziś spoczywa na cmentarzu na Słowackiego. Synagoga zasańska stoi opuszczona, ta położona najbliżej Rynku już nie istnieje, a w jej miejscu rozpościera się plac Berka Josselewicza. Ostatnia z nich jest dziś biblioteką i służy tym, którzy przeżyli i którzy jeszcze chcą czytać.

Jest jeszcze dużo Romów - to jedno z ich skupisk w Polsce. Ich widok na ulicy nie jest niczym niecodziennym. Różnorodność jest tu jednak obok, nie wplata się tak wyraźnie jak by się chciało w nurt życia miejskiego. Ukraińcy mają swoje szkoły, rozliczne mniejszościowe grupy wyznaniowe - swoje miejsca kultu, tak więc koniec końców różnorodności się nie pielęgnuje. Wychodzi na jaw przy okazji świąt prawosławnych, może też przy wielokulturowym festiwalu "Galicja".

Tymczasem taki tygiel to prawdziwy skarb. Widać to chociażby po architekturze miejskiej, gdzie epoki w sztuce łacińskiej mieszają się bizantyjskimi formami. Dawny kościół jezuitów jest dziś unicką cerkwią i można na własne oczy zobaczyć, jak wygląda adaptowanie przestrzeni sakralnej. Parę kroków dzieli wejście na cmentarz komunalny i na ten żydowski. Podobnych przykładów można mnożyć, ale nie chodzi tu o proste wyliczanie. Chodzi o to, by pamiętać o tej różnorodności i pielęgnować to, co z niej zostało. Inaczej pamiątki po przeszłości będą niszczały tak jak opuszczone wsie połemkowskie w Bieszczadach, które do dziś nie podniosły się po wysiedleniach z lat czterdziestych.

W Muzeum Narodowym Ziemi Przemyskiej lubię to, że są w nim katolickie ornaty, unickie ikony i żydowskie świeczniki. Sądzę, że w nowym budynku, przy budowie którego znaleziono wykopaliska archeologiczne z okresu średniowiecza, zachowa możliwość kształtowania świadomości wielokulturowości pogranicza, która pozwala na wzajemne celebrowanie zwyczajów i tradycji, przenikanie dobrych wzorów i tworzenia wspólnoty ponad prostymi granicami narodowymi. Ze Słowacją jest łatwiej w związku z jej członkostwem w UE. Z Ukrainą - trudniej, ale wyzwania są w końcu po to, by wynajdywać ich rozwiązania.

Tym dziedzictwem można żyć, a przez to wchodzi ono w krew i nie pozwala na dyskryminowanie kogokolwiek z jakiegokolwiek powodu.

Jest sobie Przemyśl

2008-03-17T11:54:00.003+01:00

Postaram się pisać krótko i rzeczowo, od czasu do czasu, ze szczególnym natężeniem w momentach, kiedy będę w okolicach.

Przemyślowi, mojemu rodzinnemu miastu, brakuje łatwości poruszania się transportem publicznym. Pomysł Adama z szybką koleją miejską w Rzeszowie jest inspirujący i warto, by podobna pojawiła się i tutaj. Wystarczą kursy co pół godziny na trasie od Jarosławia (gdzie można by przesiąść się do rzeszowskiej sieci SKM, tak więc dobrze byłoby zsynchronizować kursy) aż do granicy z Ukrainą - do Medyki. W dni powszednie dajmy na to od 6 rano do północy, a w weekendy - do 3. Zintegrowałoby to miejscowości leżące na trasie i ułatwiłoby korzystanie z kultury, przez co miasto nie zamierałoby wieczorami.

Do szczęścia potrzeba niewiele - 3 tabory (2 kursujące i zapasowe) zakupione przez miasto, tak jak w Warszawie, a także kasowniki w środku, bo sensownym byłoby, by komunikacja ta odbywała się na bilety miejskie. Chociaż Przemyśl nie ma tak dużej powierzchni, by miało to odciążyć ruch w samym mieście, to już tani i łatwy dojazd do Medyki mógłby poprawić sytuację Miejskich Zakładów Komunikacyjnych, dość nieźle inwestujących w bardziej ekologiczny, gazowy tabór.

To dopiero pierwszy z pomysłów jaki chciałbym przedstawić - aczkolwiek nie całkiem samodzielny, bo wymyślony przez Adama i przeze mnie tylko lekko przetworzony. Taki twardy kręgosłup nowej, potencjalnej aglomeracji przemyskiej mógłby wpłynąć tylko pozytywnie na jej ukształtowanie się i przyszły rozwój. Jeśli ktoś chce wiedzieć więcej nt. zielonych wizji urbanistycznych, nie pozostaje mi nic innego, jak tylko zaprosić do lektury "Zielonego miasta nowej generacji" i do kontaktu internetowego - możemy przyjechać i porozmawiać na ten temat, rozdać egzemplarze papierowe i pomóc w zazielenianiu tych pięknych zakątków kraju. Dodatkowo można odsłuchać naszą zeszłopiątkową konferencję prasową na ten temat - polecam gorąco.

Bartłomiej Kozek
fotografia: Wikipedia

Propozycja odbudowy połączenia kolejowego na rzeszowskie lotnisko

2008-03-16T22:49:00.003+01:00

Jakiś czas temu pojawił się pomysł odbudowy zlikwidowanej bocznicy kolejowej i uruchomienia połączenia kolejowego na lotnisko w Rzeszowie. Kursowałoby tu wahadło- autobus szynowy dowożący pasażerów z centrum do portu. Pomysł zasechł w szufladach, mimo że policzono koszty i ujęto ten zamiar w ramach przebudowy i modernizacji linii Rzeszów- Kolbuszowa. Co z tego wyjdzie? Poczekamy.

Aglomeracja Rzeszowa- po amerykańsku czy europejsku?

2008-03-16T21:56:00.007+01:00

Jako ekonomista miast i regionów z zaciekawieniem obserwuję debatę nad Rzeszowem. Widać wielkomiejskie aspiracje. Warto je przekuć w czyn, bo demograficznie Rzeszów może być aglomeracją. Może, ale nie musi. Aby to się spełniło, potrzeba przede wszystkim jednej rzeczy- sprawnego systemu taniego transportu, dzięki któremu taka aglomeracja ma szansę powstać. Na razie sprawę blokuje pewna postkomunistyczna struktura, i nie widać by władze regionu zechciały to zmienić.

W Rzeszowie ściera się przywieziona przez emigrantów ze Stanów Zjednoczonych wizja miast- suburbiów, tych niekończących się przedmieść pokrytych siecią ulic, miast w których funkcje centrum spełnia galeria handlowa gdzieś na przedmieściach. Ta wizja, traktowana jako normalny efekt rozwoju miast, ściera się z tradycją współczesnych miast europejskich. Te miasta, w przeciwieństwie do bazujacych niemal wyłącznie na samochodzie osobowym miast amerykańskich, mają żywe, pełne kultury, pełne życia centra, ulice pełne przechodniów których nie dostrzeżemy na dostosowanych dla skali samochodu układach ulic miast amerykańskich.

Dylemat Rzeszowa to typowy dziś dylemat, w którą stronę rozwoju pójść- czy budować „amerykański sen” miast dla samochodów, czy europejskie „miasta dla ludzi”, jakoś chyba bardziej „kulturalnie” wypadające przy swoich amerykańskich krewnych, może dlatego że w miastach Ameryki niemal nie ma przestrzeni publicznej interakcji w której taka kultura mogłaby się rozwijać.

Miasto wielkości Rzeszowa łatwo może ulec suburbanizacji, ucieczce mieszkańców z centrów na przedmieścia. Miasta takie się „rozlewają” na wielkie przestrzenie, a podróżować po nich można jedynie samochodem, komunikacja zbiorowa nie ma w nich sensu przy tak niskich gęstościach zaludnienia.

Jednocześnie Rzeszów może też stać się „ekologiczną aglomeracją” jakich wiele w Europie. Wyobraźmy sobie Rzeszów za lat 20 jako centrum 400-tysięcznej aglomeracji. Wokół miasta działa system kolei aglomeracyjnej, krótkie słady pociągów co 30 minut odjeżdżają do Jarosławia przez Łańcut, do Leżajska przez Przeworsk, do Dębicy (niektóre kursy do Mielca), do Kolbuszowej, do Jasła i Krosna, do którego to miasta zbudowano skrót skracający czas przejazdu o 20 minut. Wszystkie te miasta są odległe od Rzeszowa o mniej niż 30 minut podróży, i stały się miastami satelickimi. Kursujące co 30, a nawet co 20 minut lekkie wagony motorowe i krótkie składy ezt są pełne czytających prasę i książki pasażerów. Większość mieszkańców tych miast codziennie dojeżdża do Rzeszowa.

Proszę Państwa, a co szkodzi taki system stworzyć już dziś? Władze podkarpackiego przekazują państwowej spółce PKP PR kwotę 27 mln PLN rocznie. Gdyby zamiast wiecznego wspierania państwowego monopolu rozpisywały przetargi, to konkurencja zbiłaby cenę pociągokilometra żądaną przez przewoźników, a na tory wyjechałoby np. o 30 % więcej pociągów.

W woj. kujawsko-pomorskiem, które już postawiło na konkurencję, drogą przetargu wybrało innego przewoźnika niż PKP, od nowego rozkładu jazdy pomiędzy Toruniem a Bydgoszczą pociągi odchodzą w szczycie co 15 minut, poza szczytem co 30 minut. Czyli można, również w Polsce.

Pora to samo zrobić wokół Rzeszowa. Obalmy szkodliwy monopol, postawmy na konkurencję. Przekonajmy władze samorządowe, by zamiast przekazywania pięniędzy państwowemu monopoliście ogosiły przetarg na realizację systemu połączeń aglomeracyjnych wokół Rzeszowa. Taki system, oparty np. na tanich w eksploatacji wagonach motorowych kursujących także po zelektryfikowanych liniach, albo małych autobusach szynowych z napędem elektrycznym, pochłonie od 5 mln do kilkunastu mln zależnie od częstotliwości kursowania jak i liczby obsługiwanych miast. Ważne jest, by kolej kursowała często i szybko. Zostanie też sporo pieniędzy na kolej poza aglomeracją.

Tak samo na północy województwa, przy ujściu Sanu ma szansę wykształcić się aglomeracja. Stalowa Wola, Nisko, Rudnik nad Sanem, Sandomierz i Tarnobrzeg tworzą ponadstutysięczną aglomerację, którą mógłby połączyć kursujący co 20- 30 minut autobus szynowy. Takie rozwiązanie już proponowano władzom tych miast. Koszt dopłat do takiego połączenia oscylowałby w granicach 1-2 mln PLN rocznie. Niestety, za 27 mln PLN władze województwa wolą kwotą ponad 20 mln dofinansowywać nie aglomeracje, ale dalsze sukcesy państwowych PKP.

Czyj interes jest ważniejszy- tego regionu czy kilkuset pracowników biurowych PKP? (Bo maszynistów prawie na pewno może zabraknąć przy takim zwiększeniu pracy przewozowej). Władze województwa powinny zrozumieć, że kolej to nie tylko PKP, i że PKP w swym upadku nie ma sobie równych w Europie. Ekonomiści już od lat lobbują o obalenie szkodliwego dla konsumentów monopolu. O tym, jak bardzo jest on szkodliwy, mogą się codziennie przekonać mieszkańcy Podkarpacia. Zamiast nowoczesnej kolei aglomeracyjnej co 30 minut, mają po prostu stare, dobre PKP, od lat powielające swe egzotyczne i dalekowschodnie wzorce obsługi komunikacyjnej, podczas gdy wokół zmieniło się niemal wszystko.

Region strasznie traci- wszak aglomeracja powoduje skokową poprawę jakości życia. Nagle zwielokratnia się oferta kulturalna, edukacyjna, konsumpcyjna. Zaspałe prowincjonalne miasta zamieniają się w satelity wielkiej metropolii, senne miasto wojewódzkie- w centrum życia kilkuset tysięcy ludzi.

Skoro Podkarpackie stać na siermiężne PKP, to je hodujcie. Kapitał ludzki i finansowy wasz region może po prostu ominąć. Macie szansę, patrząc na demografię i infrastrukturę, ale aby ją wykorzystać, trzeba iść w kierunku nowoczesnych rozwiązań, nowoczesnych systemów transportowych, nowocześnie zorganizowanych. A tego w Podkarpackim brakuje. Możecie postawić na „aglomerację” spiętą drogami, ale to już macie, i trudno powiedzieć by 700-tysięczna aglomeracja rzeszowska już wykształciła się.

Adam Fularz

Rys. Czarne linie: Propozycja linii SKM lub SKR na siatce komunikacyjnej regionu wg planu zagosp. przestrzennego.